26.6 C
Serres

Λαογραφικός και Φιλανθρωπικός Σύλλογος Γυναικών Νέας Ζίχνης-Aναβίωση του Κλήδονα

Date:

Το δρώμενο του Κλήδονα αποτελεί μια ιδιαίτερη εθιμική εκδήλωση, για την οποία αντλούμε πληροφορίες από τους αρχαίους έλληνες συγγραφείς (Όμηρο, Ησίοδο, Ηρόδοτο, Αισχύλο, Σοφοκλή), αλλά και από τους βυζαντινούς Μιχαήλ Ψελλό (11ος αι.), Θεόδ. Βαλσαμώνα, Ιω. Ζωναρά (12ος αι.) και Ιωσήφ Βρυέννιο (15ος αι.) . Η λέξη κλήδονας προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη κληδών, που σημαίνει τον μαντικό ψίθυρο, την προφητική ρήση, και γι” αυτό κατ’ επέκταση σημαίνει τον οιωνό, το προμήνυμα, τη φήμη, το μάντεμα.

Φωτογραφία της δαφνη βαβλιακη.

Στη νεοελληνική αντίληψη το έθιμο αυτό εξελίχθηκε σε μια όμορφη και ενδιαφέρουσα ιεροτελεστία, περισώζοντας τους ερωτικούς χρησμούς. Ο Κλήδονας ζωντανεύει τη μέρα του Αι-Γιαννιού, στις 24 Ιουνίου, συνδέθηκε με την εορτή των γενεθλίων του Αγ. Ιωάννη του Προδρόμου και συμπίπτει με τη θερινή τροπή του ήλιου.

Ο Κλήδονας τελείται το βράδυ της 23ης Ιούνη, παραμονής της γιορτής του Αι Γιάννη. Μαζεύονται λοιπόν οι ανύπαντρες κοπέλες στο σπίτι που θέλει να φιλοξενήσει τον Κλήδονα. Επιλέγουν μία «Μαρία» ή «Δέσποινα» της συντροφιάς, τη «Διαλεχτή» που να έχει και τους δύο γονείς στην ζωή (να είναι αμφιθαλής), και παίρνοντας τις στάμνες τους, ξεκινούν όλες μαζί, για να πάνε να φέρουνε το αμίλητο νερό (με τελετουργική σιωπή) από 3 βρύσες-πηγές ή το αμίλητο θαλασσινό νερό (νησιά) από σαράντα κύματα. «Κόρες με τ΄ άστρα κίνησαν στη βρύση για να πάνε, να παρ΄ αμίλητο νερό στον κλήδονα να πάνε».
  
Φωτογραφία της δαφνη βαβλιακη.

Αφού γεμίσουν τις στάμνες με το αμίλητο νερό, πρώτη η «διαλεχτή» και από πίσω οι άλλες, παίρνουν τον δρόμο της επιστροφής χωρίς να μιλούν.

Όταν γυρίσουν στο σπίτι, όλες μαζί οι κοπέλες αδειάζουν το αμίλητο νερό μέσα σε ένα πήλινο δοχείο, «τραγούδα», και ρίχνουν μέσα τα «σημάδια» τους, τα «ριζικάρια» τους (δαχτυλίδια, χτένια, αλυσίδες, νομίσματα, κ.τ.λ.). Σκεπάζουν το δοχείο με κόκκινο ύφασμα, που το δένουν καλά με ένα κορδόνι και λένε όλες μαζί:

«Κλειδώνουμε τον Κλήδονα με τ΄Αι Γιαννιού τη χάρη, κι όποια ΄ναι καλορίζικη, πρωί θα ξενεφάνει (θα φανερωθεί)».

Φωτογραφία της δαφνη βαβλιακη.

Τοποθετούν το υδροφόρο αγγείο κάτω από δέντρα ή ανάμεσα σε λουλούδια, κυρίως κάτω από μια κόκκινη τριανταφυλλιά, μια και το κόκκινο είναι το χρώμα του ήλιου.

Έπειτα αφήνουν το πήλινο δοχείο με τα ριζικάρια κάτω από ξάστερο ουρανό, να «ξαστρίσει» και όλες μαζί λένε:

Αστρίζουμε τον κλήδονα με τα΄Αι Γιαννιού τη χάρη, να φανερώσει αύριο τον καλοριζικάρη».












Όταν προβάλλει η αυγή και πριν να ανατείλει ο ήλιος, η διαλεχτή παίρνει μέσα το αγγείο. Το απόγευμα συγκεντρώνονται πάλι στο σπίτι η συντροφιά των κοριτσιών, αλλά τώρα μπορούν να έρθουν μαζί και παντρεμένες φίλες τους και συγγενείς και γείτονες και αγόρια και ηλικιωμένοι, για να αποτελέσουν μια κοινωνία μαρτυρίας και παρατήρησης στην μαντική που θα ακολουθήσει. Τα κορίτσια ξεκλειδώνουν τον κλήδονα λέγοντας όλες μαζί:

  Φωτογραφία της δαφνη βαβλιακη.
Ανοίγουμε τον κλήδονα με τ΄Αι Γιαννιού την χάρη, κι όποα έχει ριζικό καλό ας έρθει να το πάρει».

Η αμφιθαλής Μαρία, που στην Στενήμαχο ήτανε κοριτσάκι 12 ετών και ντυμένη νυφούλα, όπως μας αναφέρει ο μεγάλος λαογράφος Δημήτρης Λουκάτος (Τα Καλοκαιρινά), κάθεται στο κέντρο σαν μικρή Πυθία και βγάζει από το μαντικό νερό ένα- ένα τα ριζικάρια της συντροφιάς. Προτού τ΄ ανασύρει απαγγέλει ένα δίστιχο και από την σημασία του δίστιχου κρίνεται και η τύχη του κάθε κοριτσιού, ενώ η ομήγυρη σχολιάζει και δίνει την δική της ερμηνεία στην μαντεψιά.

Φωτογραφία της δαφνη βαβλιακη.

Δεν είναι όμως αυτός ο μόνος τρόπος για την πρόγνωση του μελλοντικού συζύγου.

Ο μεγάλος ποιητής μας ο Γιώργος Σεφέρης στο ποίημα του «Φωτιές του Αι Γιάννη» μας παραθέτει μία άλλη εκδοχή του λαογραφικού βιώματος, τη μολυβδομαντεία. Ανήμερα, στις δώδεκα το μεσημέρι, κορίτσια και παντρεμένες περίμεναν με τις βαθιές κουτάλες στο χέρι, πάνω από φωτιά που έβραζε το λιωμένο μολύβι. Στο πρώτο χτύπημα της καμπάνας (που συνηθιζότανε τα μεσημέρια στην Σμύρνη) ρίχνανε το μολύβι μέσα στο υδροφόρο αγγείο και αυτό έπαιρνε διάφορα σχήματα, που μόνο οι «μολυβούδες» ξέρανε να τα εξηγήσουμε

Φωτογραφία της δαφνη βαβλιακη.

Αφού τελειώνουν όλα τα ριζικάρια και οι προβλέψεις για το μέλλον των κοριτσιών,  τα κορίτσιαζυμώνουν με το νερό του Κλήδονα, με αλεύρι  και μπόλικο αλάτι,  ένα μικρό πιτοπούλι που το λένε “αλμυρόπιτα”  και το ψήνουν. Τρώει κάθε κοπελιά ένα κομμάτι κι όπως διψούν πολύ τη νύχτα βλέπουν στον ύπνο να τους δίδει νερό εκείνος που θα πάρουν. Πριν το φάνε κάνουν την ευχή:
«Με τ΄Αι-Γιαννιού τη Χάρη τρώγω το ζυγάρι, να΄ρθει να με ξεδιψάσει ο νιος που θα με πάρει».
Η γιορτή  ολοκληρώνεται με τις φωτιές του Αι Γιαννιού. Η μεγάλη εθιμική φωτιά που ανάβει  τέτοια μέρα σ΄όλη σχεδόν την Ελλάδα, έρχεται σαν ωρίμασμα μιας ανάγκης, όπου πρέπει να κάψουμε ό,τι περίσσεψε από τον χειμώνα, να κάνουμε μια «κάθαρση», πριν περάσουμε στο καλοκαίρι.

Φωτογραφία της δαφνη βαβλιακη.

Όταν ο λαός μας μιλεί για τις φωτιές του Αι Γιαννιού, σκέφτεται και τον προστάτη τους άγιο και πιστεύει πως θα βοηθήσει κι εκείνος στη γεροσύνη και τον καθαρμό που πάμε ζητώντας. Χαρακτηριστικά είναι τα λόγια που λέμε, όταν πηδάμε τη φωτιά.
«Άγιε μου Γιάννη, το κεφάλι μου να γιάνει!
«Άγιε μου Γιάννη, πέτρα στο κεφάλι μου, σίδερο στα πόδια μου και δροσιά στο σώμα μου!
Φωτογραφία της δαφνη βαβλιακη.


ΠολιτισμόςΛαογραφικός και Φιλανθρωπικός Σύλλογος Γυναικών Νέας Ζίχνης-Aναβίωση του Κλήδονα

Μοίρασε τη δημοσίευση:

spot_img
spot_img
spot_img
spot_img

Κάνε Εγγραφή!

Τελευταία Νέα

Ειδήσεις
ΣΧΕΤΙΚΕΣ

Πανσέληνος στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο την Παρασκευή 12 Αυγούστου

Την Παρασκευή 12 Αυγούστου το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο θα...

Λ. Μενδώνη: Στη μεσαιωνική πόλη της Ρόδου δημιουργείται ένας νέος αρχαιολογικός προορισμός

Στην περαιτέρω προστασία και αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς της...

9 Αυγούστου- Διεθνής Ημέρα των Αυτοχθόνων Λαών της Γης

Το 1923, ο αμερικανοϊνδιάνος Ντεσκαέ (Deskaheh) ταξίδεψε στη Γενεύη...

Άνω Πορόια Σερρών: Μάγεψε η συναυλία για τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή- video

Το βράδυ της Κυριακής 7 Αυγούστου, πραγματοποιήθηκε στα Άνω...