Σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO), περισσότεροι από 3 δισ. άνθρωποι δεν μπόρεσαν να αντέξουν το κόστος για μια υγιεινή διατροφή το 2020- που είναι αυξημένοι κατά 112 εκατ. άτομα έναντι του 2019. Η αύξηση αυτή οφείλεται εν μέρει στην άνοδο των τιμών των τροφίμων, με το μέσο κόστος των υγιεινών αγαθών να αυξάνεται κατά 3,3% από τα επίπεδα του 2019.
Από τον Αύγουστο του 2022, ο δείκτης τιμών των τροφίμων του FAO αυξήθηκε κατά 40,6% από τα μέσα επίπεδα του 2020. Εάν τα επίπεδα εισοδήματος δεν αυξηθούν κατά παρόμοιο μέγεθος, η κρίση στα είδη της υγιεινής διατροφής είναι πιθανό να επιδεινωθεί, ειδικά σε χώρες χαμηλού εισοδήματος που αντιμετωπίζουν αχαλίνωτο πληθωρισμό τροφίμων.
Σύμφωνα με τον FAO, η υγιεινή διατροφή είναι αυτή που καλύπτει τις καθημερινές ενεργειακές ανάγκες, καθώς και τις απαιτήσεις του ανθρώπινου οργανισμού στο πλαίσιο των διατροφικών και κατευθυντήριων γραμμών που πρέπει να ακολουθεί για την υγεία του.
Η (μη) προσιτή τιμή μετριέται συγκρίνοντας το κόστος μιας υγιεινής διατροφής με τα επίπεδα εισοδήματος που ισχύουν στη χώρα. Εάν το κόστος υπερβαίνει το 52% του μέσου εισοδήματος ενός νοικοκυριού, η υγιεινή διατροφή κρίνεται απρόσιτη.
Σε 52 χώρες στις οποίες πραγματοποιήθηκε η έρευνα, περισσότερο από το ήμισυ του πληθυσμού δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά μια υγιεινή διατροφή. Τα περισσότερα από αυτά τα κράτη βρίσκονται στην Αφρική, με τα υπόλοιπα να εντοπίζονται στην Ασία, την Ωκεανία και την Αμερική.
Αντίθετα, σε τέσσερις χώρες —Αζερμπαϊτζάν, Ισλανδία, Ελβετία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα— όλοι μπορούν να έχουν μια υγιεινή διατροφή. Η εικόνα είναι παρόμοια για τις περισσότερες ευρωπαϊκές και ανεπτυγμένες χώρες υψηλού εισοδήματος, όπου περισσότερο από το 95% του πληθυσμού μπορεί να αντέξει οικονομικά μια υγιεινή διατροφή. Στην Ελλάδα, μόλις το 3,2 % του πληθυσμού δεν μπορεί να αντέξει το κόστος της υγιεινής διατροφής, ενώ καθημερινά το κάθε άτομο πληρώνει 3,1 δολ. για την αγορά υγιεινών τροφίμων.
Όταν τα ποσοστά μεταφράζονται σε αριθμούς, η Ασία περιλαμβάνει τον περισσότερο αριθμό ατόμων που δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά μια υγιεινή διατροφή, με 1,89 δισ. άτομα, εκ των οποίων τα 973 εκατ. άνθρωποι βρίσκονται μόνο στην Ινδία. Άλλο ένα 1 δισ. άνθρωποι βρίσκονται στην Αφρική, με περίπου 151 εκατ. ανθρώπους να εντοπίζονται στην Αμερική και την Ωκεανία.
Την ίδια στιγμή, η πείνα είναι μια παγκόσμια ανησυχία, ενώ είναι ιδιαίτερα έντονη στις αφρικανικές χώρες, οι οποίες καλύπτουν και τις 20 πρώτες θέσεις στη σχετική κατάταξη.
Η επισιτιστική κρίση της Αφρικής που βαθαίνει
Σε πολλές χώρες στην υποσαχάρια Αφρική, περισσότερο από το 90% του πληθυσμού δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά μια υγιεινή διατροφή.
Η υποσαχάρια Αφρική είναι ιδιαίτερα επιρρεπής σε ακραία κλιματικά φαινόμενα και στην επακόλουθη αστάθεια στις τιμές των τροφίμων. Περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων ξηρασιών σημειώνεται στην περιοχή, και ορισμένες χώρες της υποσαχάριας Αφρικής εξαρτώνται επίσης σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές για τρόφιμα.
Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει βαθύνει την κρίση, με πολλές αφρικανικές χώρες να εισάγουν πάνω από το 50% του σιταριού τους από τις δύο χώρες. Η αύξηση των τιμών των τροφίμων από αυτή τη διαταραχή της αλυσίδας εφοδιασμού έχει οδηγήσει σε διψήφιο πληθωρισμό των τροφίμων σε πολλές αφρικανικές χώρες, πράγμα που σημαίνει ότι περισσότεροι άνθρωποι είναι πιθανό να μην μπορούν να αντέξουν οικονομικά την υγιεινή διατροφή.
Η περιοχή Κέρας στην Αφρική στο ανατολικό άκρο της Αφρικής είναι ιδιαίτερα αναστατωμένη. Όλες οι χώρες της περιοχής εξαρτώνται από το σιτάρι από τη Ρωσία και την Ουκρανία, με την Ερυθραία (100%) και τη Σομαλία (>90%) να βρίσκονται ψηλά στο διάγραμμα εξάρτησης από τις εισαγωγές. Επιπλέον, η περιοχή αντιμετωπίζει τη χειρότερη ξηρασία των τελευταίων 40 ετών παράλληλα με τις συνεχιζόμενες πολιτικές συγκρούσεις. Ως αποτέλεσμα, 22 εκατομμύρια άνθρωποι κινδυνεύουν από την πείνα.
Αύξηση του πληθυσμού και επισιτιστική ανασφάλεια
Τον Νοέμβριο του 2022, ο παγκόσμιος πληθυσμός προβλέπεται να ξεπεράσει τα 8 δισ. άτομα και πολλές από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες χώρες αισθάνονται επισιτιστική ανασφάλεια.
Μέχρι το 2050, ο παγκόσμιος πληθυσμός είναι πιθανό να αυξηθεί κατά 35% και για να καλύψει την αυξανόμενη ζήτηση για τρόφιμα, η φυτική παραγωγή θα πρέπει να διπλασιαστεί. Δεδομένου ότι η γεωργία είναι ένας από τους μεγαλύτερους παράγοντες που συμβάλλουν στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, αυτή η αύξηση στη φυτική παραγωγή θα πρέπει επίσης να είναι περιβαλλοντικά βιώσιμη.
Καθώς οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής εντείνονται και η ζήτηση τροφίμων αυξάνεται, η μείωση της σπατάλης τροφίμων, η κατασκευή γεωργικών υποδομών ανθεκτικών στο κλίμα και η βελτίωση της γεωργικής παραγωγικότητας θα διαδραματίσουν βασικό ρόλο στη βιώσιμη μείωση των επιπέδων επισιτιστικής ανασφάλειας.
