Η πόλη της Μυτιλήνης γνωρίζει από την περασμένη Τετάρτη 24 Σεπτεμβρίου, 100 χρόνια μετά τον θάνατο του, έναν σπουδαίο Μυτιληνιό. Τον αρχιτέκτονα Αργύρη Αδαλή.
Οι Μυτιληνιοί και οι Μυτιληνιές έμαθαν γράμματα μέσα στις δημιουργίες του, προσευχήθηκαν στις εκκλησιές που σχεδίασε, θαύμασε τις δημιουργίες του με τις οποίες σφράγισε την πόλη αλλά πολλοί λίγοι, οι «μυημένοι» ήταν αυτοί που τον ήξεραν.
Αυτήν την «απρέπεια» ήρθαν να αποκαταστήσουν στο πλαίσιο της 2ης έκθεσης αρχιτεκτονικού σχεδίου έργων Λέσβιων αρχιτεκτόνων, που άνοιξε τις πύλες της στο Φουαγιέ του Δημοτικού Θεάτρου Μυτιλήνης, με εκδηλώσεις που οργάνωσαν ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Λέσβου, οι Φίλοι Ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Δημιουργίας (ΦΙΜΠΟΔ) και η ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ ΠΑΡΕΑ. Με την υποστήριξη του Τεχνικού Επιμελητηρίου βορείου Αιγαίου.
Περιλάμβαναν ξενάγηση από την ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ ΠΑΡΕΑ σε τρία εμβληματικά έργα του Αργύρη Αδαλή, τον Άγιο Θεράποντα, το Γυμνάσιο Αρρένων και το παλιό Δημαρχείο. Και αφιέρωμα στον Αργύρη Αδαλή με κεντρική ομιλήτρια την αρχιτεκτόνισσα Φανή Χιωτέλλη. Όπως είπε μιλώντας στο ΑΠΕ ΜΠΕ, η κ. Χιωτέλλη «το έργο και η ζωή του Αργύρη Αδαλή είναι μια γεύση από την εποχή που έζησε τα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα».
Ο Χρήστος Χατζηλίας εκ μέρους των ΦΙΜΠΟΔ, αναφέρθηκε στις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες της εποχής του Αργύρη Αδαλή. «Στον αρχιτέκτονα που όπως είπε στο ΑΠΕ ΜΠΕ, ώριμο τέκνο της εποχής του, ‘καβάλησε το κύμα’ και δημιούργησε μιαν άλλη Μυτιλήνη που εντυπωσιάζει μέχρι στις μέρες μας».
Για το πολεοδομικό έργο του και ιδιαίτερα αυτό στον λόφο της πόλης Βουναράκι, με αφορμή τη δημιουργία του νεκροταφείου Μυτιλήνης μίλησε η αρχιτεκτόνισσα Μαρία Τσιτιμάκη.
Παρούσα στην εκδήλωση απευθύνοντας χαιρετισμό ήταν και η δισεγγονή του Αργύρη Ντίνα Σεβαστού Ορφανού.
Ποιος ήταν ο Αργύρης Αδαλής
Ο Αργύρης Αδαλής, μοναχογιός μιας ευκατάστατης οικογένειας της Μυτιλήνης με καταγωγή από τα Μοσχονήσια, γεννήθηκε το 1854. Το 1872 αποφοίτησε από το Γυμνάσιο Μυτιλήνης και μετακόμισε στην Αθήνα για να σπουδάσει στη Φυσικομαθηματική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Δυο χρόνια μετά, 20χρονος ξεκίνησε και σπουδές αρχιτεκτονικής στο Μετσόβειο Πολυτεχνείο Αθηνών. Εκεί, γνωρίστηκε με τον Έρνεστ Τσίλερ, ο οποίος δίδασκε στο Πολυτεχνείο μεταξύ 1872 και 1883.
Την εποχή εκείνη ο Αδαλής μιλούσε ήδη γαλλικά, τούρκικα, αγγλικά και γερμανικά, γεγονός που τον καθιστούσε χρήσιμο σε ακαδημαϊκές αλλά και πρακτικές εργασίες, όπως μεταφράσεις μεταξύ Γάλλων και Τούρκων συνεργατών. Ο Τσίλερ αναγνώρισε το ταλέντο του Αδαλή και τον έχρισε βοηθό του. Κατά την τέλεση των μεταπτυχιακών σπουδών του, ο Αδαλής γνωρίζει τον Θεόφιλο Χάνσεν, τον αρχιτέκτονα εκπρόσωπο του νεοκλασικισμού. Ο Χάνσεν θα τον χρίσει με τη σειρά του βοηθό του, και μετέπειτα θα συνεργαστούν στην οικοδόμηση μοναδικών κτηρίων της Αθήνας, όπως αυτό της Ακαδημίας Αθηνών και το Ζάππειο.
Επέστρεψε στην Οθωμανική Λέσβο, όταν ακόμα το εμπόριο γνώριζε μεγάλη ακμή και η τοπική ελληνική κοινότητα έχαιρε ιδιαίτερων προνομίων.
Σφράγισε το νησί με τα δημιουργήματά του όπως ο εμβληματικός ναός του Αγίου Θεράποντα, το ξενοδοχείο Μαλακού («Μεγάλη Βρετάνια») στο λιμάνι της Μυτιλήνης, το Γυμνάσιο Αρρένων και το Παρθεναγωγείο, αλλά και πολλά εντυπωσιακά αρχοντόσπιτα που στέκουν όρθια στις μέρες μου εντυπωσιάζοντας τους πάντες.
Έφυγε από τη ζωή πριν από 100 χρόνια, το 1925. Έχοντας όμως, διαμορφώσει την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία της Μυτιλήνης.
