Ο Καρκίνος του Παγκρέατος είναι μια επιθετική νόσος στην οποία έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος τα τελευταία χρόνια βελτιώνοντας την παλαιότερη πολύ κακή της πρόγνωση.
Παρουσιάζει σαφώς αυξητική συχνότητα (για άγνωστους προς το παρόν λόγους) και προβλέπεται ότι το 2030 θα είναι η δεύτερη πιο συχνή αιτία θανάτου από καρκίνο στις δυτικές χώρες. Εκτός από την πιο επιθετική φύση των καρκινικών κυττάρων του ΚΠ (σε σύγκριση πχ με τον καρκίνο του μαστού, ή του παχέος εντέρου), υπάρχουν δύο πολύ συγκεκριμένες αιτίες που συντελούν στην κακή πρόγνωση αυτού ειδικά του καρκίνου και αποτελούν το επίκεντρο των προσπαθειών όλων όσων ασχολούνται εντατικά με τον ΚΠ παγκοσμίως. Αυτές είναι:
Η εμπλοκή από τον ΚΠ των μεγάλων, κρίσιμων για τη ζωή, αρτηριών και φλεβών γύρω και μέσα στο πάγκρεας (πυλαία φλέβα, κοιλιακή αρτηρία, μεσεντέριος αρτηρία), πράγμα που τον καθιστά συμβατικά ανεγχείρητο. Η πολύ καθυστερημένη διάγνωση του ΚΠ, ώστε δυστυχώς να έχει δημιουργήσει ήδη μεταστάσεις τη στιγμή που γίνεται αντιληπτός.
Εμπλοκή μεγάλων αρτηριών και φλεβών
Η εμπλοκή μεγάλων αγγείων στον ΚΠ συμβαίνει στο 40% των ασθενών και αυτοί θεωρούνται «ανεγχείρητοι». Σε πολύ επιλεγμένα κέντρα του κόσμου όμως, και το δικό μας είναι ένα από αυτά, οι όγκοι αυτοί πολλές φορές μετατρέπονται σε εγχειρήσιμους με την αφαίρεση του όγκου μαζί με τα εμπλεκόμενα αγγεία. Οι εγχειρήσεις αυτές είναι οι πλέον τεχνικά δύσκολες, χρειάζονται ειδική αφοσιωμένη χειρουργική ομάδα με αποδεδειγμένη εμπειρία και δημοσίως γνωστά αποτελέσματα. Η ομάδα μας είναι η μόνη στην Ελλάδα που από το 2012 κάνει συχνά και επαναληπτικά αυτές τις εγχειρήσεις μετατρέποντας το «ανεγχείρητο» σε εγχειρήσιμο, με τα αποτελέσματά μας να έχουν δημοσιευτεί σε 4 αναγνωρισμένα αμερικανικά και ευρωπαϊκά επιστημονικά περιοδικά και να έχουν κατ’ επανάληψιν ανακοινωθεί σε διεθνή συνέδρια. Μέχρι στιγμής, έχουμε μετατρέψει 102 «ανεγχείρητους» ΚΠ σε εγχειρήσιμους με τετραπλασιασμό της επιβίωσης συγκριτικά με το αν είχαν παραμείνει ανεγχείρητοι. Το επίπεδο της δημοσιευμένης εμπειρίας της Κλινικής μας έχει διεθνώς αναγνωριστεί δεδομένου ότι προσκληθήκαμε να συμμετέχουμε στην πολυκεντρική ευρωπαϊκή μελέτη REDISCOVER μετατροπής του ανεγχείρητου σε εγχειρήσιμο (16 συνολικά νοσοκομεία), καθώς και στην αμερικανική αντίστοιχη PANCPALS, ενώ στο πρόσφατο Πανελλήνιο Συνέδριο Χειρουργικής Ήπατος -Χοληφόρων-Παγκρέατος (Σεπτ. 2025) απονεμήθηκε στην Κλινική μας το πρώτο βραβείο για αυτή μας την εργασία. Σήμερα το ζήτημα ακριβώς της μετατροπής του ανεγχείρητου ΚΠ σε εγχειρήσιμο αποτελεί σε όλα τα Παγκρεατικά Κέντρα Αναφοράς τον πιο σημαντικό στόχο, δεδομένου ότι αφορά πάρα πολλούς ασθενείς που θεωρούνται συμβατικά ανεγχείρητοι και άρα η μετατροπή τους σε εγχειρήσιμους θα αυξήσει θεαματικά την επιβίωση του ΚΠ συνολικά.
Καθυστερημένη διάγνωση
Πάρα πολύ συχνά, ο ΚΠ εμφανίζεται με συμπτώματα φαινομενικά ήπια και συνηθισμένα που γι’ αυτόν τον λόγο δεν αξιολογούνται. Αυτά είναι πόνος ή βάρος στην κοιλιά, πόνος στη μέση, επίμονη δυσπεψία, απώλεια βάρους, μείωση της όρεξης, ή της ενεργητικότητας. Προφανώς τέτοια συμπτώματα είναι πολύ συχνά, αφορούν πάρα πολλούς ανθρώπους και φυσικά δεν έχουν όλοι αυτοί ΚΠ. Όμως, το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που δεν αξιολογείται είναι ότι αυτά τα συμπτώματα επιμένουν, ή και χειροτερεύουν παρά το ότι ο ασθενής έχει επισκεφθεί πολλούς γιατρούς και έχει δοκιμάσει διάφορες θεραπείες που δεν έχουν αποδώσει. Σε 871 ασθενείς μας αποδείξαμε ότι όταν ο ΚΠ εμφανίζεται με επίμονο πόνο στη μέση, η καθυστέρηση στη διάγνωση είναι κατά μέσον όρο 6 μήνες, ενώ μπορεί να φθάσει και τον ένα χρόνο, ένα χρονικό διάστημα δηλαδή στο οποίο ο ΚΠ προχωρεί ανενόχλητος, δημιουργεί μεταστάσεις και δυστυχώς η διάγνωση γίνεται στο τελικό στάδιο. Στην ίδια μελέτη που παρουσιάσαμε στο Αμερικανικό Συνέδριο Παγκρεατικής Χειρουργικής (San Diego, Μάϊος 2025), όταν ο ΚΠ εμφανίζεται με επίμονο πόνο ή βάρος στην κοιλιά, ή με συχνές διάρροιες, η καθυστέρηση στη διάγνωση είναι 5 μήνες, ενώ όταν εμφανίζεται με απώλεια βάρους, αλλαγή γεύσης, μείωση της όρεξης, η καθυστέρηση είναι 4-5 μήνες. Το πρόβλημα εδώ εντοπίζεται στο ότι οι γιατροί πρωτοβάθμιας φροντίδας στους οποίους θα αποταθούν οι ασθενείς με τέτοια συμπτώματα, δυστυχώς δεν σκέπτονται τον ΚΠ σαν μία πιθανότητα, ιδιαίτερα όταν αυτά επιμένουν πέραν του συνηθισμένου.
Μία ιδιαίτερη κατηγορία ασθενών είναι εκείνοι στους οποίους εμφανίστηκε ξαφνικά Σακχαρώδης Διαβήτης, ενώ τίποτα άλλο δεν έχει αλλάξει στην ζωή τους (πχ δεν πήραν ξαφνικά πολύ βάρος). Το 32% των ασθενών με ΚΠ εμφάνισαν ξαφνικό, «ανεξήγητο» Διαβήτη κατά μέσον όρο 5 μήνες πριν τη διάγνωση. Στους ασθενείς αυτούς χορηγήθηκαν φάρμακα για τον Διαβήτη, αντιδιαβητικές δίαιτες, αποφυγή γλυκών κτλ., χωρίς κανείς γιατρός πρωτοβάθμιας φροντίδας να σκεφτεί την πιθανότητα ΚΠ.
Όλα τα παραπάνω αποδεικνύουν ότι υπάρχει τεράστιο πρόβλημα στην έγκαιρη διάγνωση του ΚΠ. Οι καθυστερήσεις που περιεγράφησαν είναι πολύ μεγάλες και είναι προφανές ότι ένας τόσο, ούτως ή άλλως, επιθετικός καρκίνος έχει όλο τον χρόνο να προχωρήσει, να κάνει μεταστάσεις, να μην αφήσει καμία δυνατότητα θεραπείας και να έχει τόσο κακή πρόγνωση. Συγχρόνως όμως, αυτό αποτελεί και προφανές πεδίο βελτίωσης για την πρωιμότερη διάγνωση του ΚΠ. Η ευαισθητοποίηση των γιατρών πρωτοβάθμιας φροντίδας, των οικογενειακών γιατρών, των ενδοκρινολόγων στην αναγνώριση τέτοιων «ύπουλων» συμπτωμάτων θα αποτελούσε κομβικό, καθοριστικό σημείο για την έγκαιρη διάγνωση του ΚΠ σε ιάσιμο στάδιο και την σημαντική βελτίωση της πρόγνωσης.
Γράφει ο Τσιώτος Γρηγόριος,
Γενικός Χειρουργός
Διευθυντής Α’ Χειρουργικής Κλινικής ΜΗΤΕΡΑ
πηγή ΑΠΕ ΜΠΕ
