Από την 1η Ιανουαρίου 2025, οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποχρεούνται να συλλέγουν ξεχωριστά τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση, σύμφωνα με την οδηγία-πλαίσιο της ΕΕ για τα απόβλητα.
Κάθε χρόνο, η ΕΕ παράγει σχεδόν 12,6 εκατομμύρια τόνους κλωστοϋφαντουργικών αποβλήτων. Μόνο τα ρούχα και τα υποδήματα αντιπροσωπεύουν 5,2 εκατομμύρια τόνους. Η κατανάλωση κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων στην ΕΕ αυξάνεται. Το 2019, ο μέσος όρος ανά άτομο ήταν 17 κιλά, φτάνοντας τα 19 κιλά το 2022 – αρκετά για να γεμίσουν μια μεγάλη βαλίτσα με ρούχα. Ταυτόχρονα, 12 κιλά ρούχων ανά άτομο απορρίπτονται ετησίως. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ευρωπαϊκό αλλά και παγκόσμιο – λιγότερο από το 1% όλων των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων παγκοσμίως ανακυκλώνεται σε νέα προϊόντα, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Τον Ιούλιο του 2023, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε την αναθεώρηση των κανόνων της ΕΕ για τα απόβλητα, συμπεριλαμβανομένων των κλωστοϋφαντουργικών αποβλήτων, και τον Σεπτέμβριο του 2025, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε νέα μέτρα για την πρόληψη και τη μείωση των κλωστοϋφαντουργικών αποβλήτων σε ολόκληρη την ΕΕ.
Τι γίνεται στη Βουλγαρία
Σύμφωνα με τον Βουλγαρική Ένωση κυκλικών υφασμάτων, το 2024, πάνω από 8.000 τόνοι κλωστοϋφαντουργικών αποβλήτων συλλέχθηκαν ξεχωριστά στη χώρα, μεταξύ των οποίων βιομηχανικά κλωστοϋφαντουργικά απόβλητα. Συγκριτικά, το 2023 συλλέχθηκαν περίπου 6.500 τόνοι, γεγονός που δείχνει πραγματική αύξηση των συλλεγόμενων όγκων και αυξανόμενη συμμετοχή του κοινού, δήλωσε η Σίρμα Ζέλεβα, εκτελεστική διευθύντρια της ένωσης, σε συνέντευξή της στο BTA.
Από τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα που συλλέγονται μέσω κάδων χωριστής συλλογής, τουλάχιστον το 70% προετοιμάζεται συνήθως για επαναχρησιμοποίηση ή ανακύκλωση, με την επαναχρησιμοποίηση να παραμένει η προτεραιότητα λόγω της υψηλότερης περιβαλλοντικής της αξίας. Τα προκαταρκτικά στοιχεία για το 2025 δείχνουν ότι έως τα τέλη Σεπτεμβρίου, είχαν ήδη συλλεχθεί περισσότεροι από 6.000 τόνοι κλωστοϋφαντουργικών αποβλήτων, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι πολίτες συνεχίζουν να χρησιμοποιούν ενεργά τα υπάρχοντα συστήματα, σημείωσε η Ζέλεβα.
Ωστόσο, τόνισε ότι επί του παρόντος δεν υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο που να ορίζει με σαφήνεια τις ευθύνες, τη χρηματοδότηση και τη βιώσιμη λειτουργία των συστημάτων συλλογής κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων. Προς το παρόν, τα συστήματα βασίζονται σε εθελοντικές συνεργασίες μεταξύ εταιριών που ασχολούνται με τη συλλογή και ανακύκλωση κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και μεμονωμένων δήμων, χωρίς εθνική κάλυψη και χωρίς εγγυημένο μακροπρόθεσμο μηχανισμό χρηματοδότησης, πρόσθεσε η Ζέλεβα.
Το παράδειγμα της Στάρα Ζαγόρα
Ένας από τους πρώτους δήμους στη Βουλγαρία που άρχισαν να εφαρμόζουν λύσεις κυκλικής οικονομίας στον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας είναι στη Στάρα Ζαγόρα, η οποία ήταν επίσης ο πρώτος βουλγαρικός δήμος που συμμετείχε στο διεθνές πρόγραμμα TEXAD το 2024.
Σε συνέντευξή της στο BTA, η Ροζίτσα Ράικοβα, επικεφαλής του Τμήματος Επενδύσεων, Ενεργειακής Απόδοσης και Πράσινης Μετάβασης, εξήγησε ότι το έργο συνδυάζει τις πολιτικές διαχείρισης αποβλήτων με τις αρχές της κυκλικής οικονομίας και της πράσινης μετάβασης μέσω μιας ολοκληρωμένης, πρακτικής προσέγγισης. Αυτή η προσέγγιση υπερβαίνει την απλή επεξεργασία των κλωστοϋφαντουργικών απορριμμάτων ως την τελική φάση του κύκλου ζωής ενός προϊόντος.
Επί του παρόντος, στη Στάρα Ζαγόρα, το πρόγραμμα TEXAD βρίσκεται στη φάση της ανάλυσης και του σχεδιασμού. Τον επόμενο χρόνο, η έμφαση θα δοθεί στην επικαιροποίηση του Προγράμματος Διαχείρισης Αποβλήτων, το οποίο για πρώτη φορά θα περιλαμβάνει ξεχωριστό κεφάλαιο αφιερωμένο αποκλειστικά στη διαχείριση των αποβλήτων κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και υποδημάτων.
Τα μέτρα που περιλαμβάνονται σε αυτό το κεφάλαιο θα συντονιστούν πλήρως με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, διασφαλίζοντας ότι οι λύσεις είναι πρακτικές, όχι μόνο τυπικές, και υποστηρίζονται τόσο από τις επιχειρήσεις όσο και από την κοινωνία, τόνισε η Ράικοβα.
Επιπλέον, θα αναπτυχθούν δείκτες για την αξιολόγηση του πραγματικού αντίκτυπου των μέτρων που εφαρμόστηκαν. Τον Μάρτιο του 2026, η πόλη θα φιλοξενήσει σεμινάριο για τη χρηματοδότηση κυκλικών λύσεων στον κλάδο της κλωστοϋφαντουργίας.
πηγή ΑΠΕ-ΜΠΕ
