Στον Νομό Σερρών καλλιεργείται συνολική έκταση περίπου 1.700.000 στρεμμάτων. Από αυτά, η αρδευόμενη έκταση ανέρχεται σε περίπου 800.000 στρέμματα, γεγονός που καθιστά την επάρκεια και την ορθολογική διαχείριση των υδατικών πόρων κρίσιμη παράμετρο για τη βιωσιμότητα της αγροτικής παραγωγής στην περιοχή.
Κατανομή αρδευόμενων εκτάσεων
Η άρδευση των καλλιεργειών καλύπτεται από συνδυασμό επιφανειακών και υπόγειων υδατικών πόρων και κατανέμεται ως εξής:
– Περίπου 170.000 στρέμματα αρδεύονται από τον ποταμό Στρυμόνα (πριν από τη λίμνη Κερκίνη).
– Περίπου 290.000 στρέμματα αρδεύονται απευθείας από τη λίμνη Κερκίνη.
– Περίπου 90.000 στρέμματα αρδεύονται έμμεσα από τη λίμνη, μέσω νερών στραγγίσεως και επιφανειακής απορροής.
– Περίπου 250.000 στρέμματα αρδεύονται αποκλειστικά μέσω υπόγειων υδάτων (γεωτρήσεις).
Λόγω της υδρολογικής λειτουργίας του ποταμού Στρυμόνα και της λίμνης Κερκίνης, οι οποίοι λειτουργούν ως φυσικοί μηχανισμοί εμπλουτισμού, σημαντικές ποσότητες νερού τροφοδοτούν τους υπόγειους υδροφορείς της πεδιάδας των Σερρών.
Υπόγειοι υδάτινοι πόροι – Διαθέσιμο δυναμικό
Ο υπόγειος υδατικός ταμιευτήρας της πεδιάδας συγκεντρώνει συνολικά αποθέματα που εκτιμώνται σε άνω των 3 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων (m³). Από το απόθεμα αυτό μπορεί να αντληθεί, σε ανανεώσιμη βάση, ποσότητα μεγαλύτερη των 800 εκατ. m³ ετησίως.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η σημερινή εκμετάλλευση αφορά περίπου 250.000 στρέμματα ετησίως. Στις περιοχές όπου η άρδευση πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω υπόγειων υδάτων (γεωτρήσεις), η ετήσια κατανάλωση εκτιμάται σε περίπου 100 εκατ. m³.
Τα παραπάνω δεδομένα υποδηλώνουν ότι, σε επίπεδο υδατικού δυναμικού, παραμένουν διαθέσιμες σημαντικές αδιάθετες ποσότητες νερού, της τάξης των 700 εκατ. m³ ετησίως.
Ζητήματα τεκμηρίωσης και ποιότητας υδάτων
Στο πλαίσιο του δημόσιου διαλόγου έχουν διατυπωθεί ισχυρισμοί περί υπεράντλησης των υπόγειων υδατικών συστημάτων στη λεκάνη απορροής των Σερρών, οι οποίοι αποδίδονται σε πανεπιστημιακές πηγές. Η τεκμηρίωση τέτοιων ισχυρισμών προϋποθέτει τη συστηματική αξιολόγηση υδρολογικών δεδομένων, τη δημοσίευση μετρήσεων και δεικτών και την ένταξή τους σε αναγνωρισμένο επιστημονικό πλαίσιο.
Όσον αφορά την ποιότητα των υδάτων, η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει ετήσιους ελέγχους πριν από την έναρξη της αρδευτικής περιόδου (ανάλυση δύο δειγμάτων νερού κι ενός δείγματος εδάφους). Με βάση τα αναφερόμενα αποτελέσματα, δεν διαπιστώνεται πρόβλημα ποιότητας νερού ούτε κίνδυνος νιτρορύπανσης του εδάφους.
Θεσμικό πλαίσιο και διαχείριση υδάτων
Το νερό αποτελεί δημόσιο αγαθό και η διαχείρισή του οφείλει να διέπεται από αρχές διαφάνειας, λογοδοσίας και ορθολογικής χρήσης. Η διαχείριση των υδατικών πόρων θα πρέπει να παραμένει υπό δημόσια εποπτεία, καθώς απόπειρες ιδιωτικοποίησης σε άλλες περιπτώσεις δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα (π.χ. Γαλλία).
Ο Νομός Σερρών διαθέτει σημαντικό υδατικό απόθεμα, καθώς διασχίζεται από τον ποταμό Στρυμόνα και φιλοξενεί το φράγμα και τον ταμιευτήρα της λίμνης Κερκίνης, ο οποίος δύναται να αποθηκεύσει άνω των 400.000.000 m³ νερού – ποσότητα που, υπό προϋποθέσεις χρηστής διαχείρισης, κρίνεται επαρκής για την κάλυψη αρδευτικών αναγκών.
Υποχρεώσεις Οργανισμών Εγγείων Βελτιώσεων
Οι οργανισμοί παροχής υπηρεσιών άρδευσης (ΤΟΕΒ/ΓΟΕΒ) οφείλουν να διαθέτουν άδεια χρήσης νερού, στην οποία προσδιορίζεται η ανώτατη επιτρεπόμενη ποσότητα κατανάλωσης, να εγκαθιστούν υδρόμετρα, να υποβάλλουν δηλώσεις κατανάλωσης και να καταβάλλουν περιβαλλοντικό τέλος ύψους 0,00045 €/m³, με κατάθεση σε λογαριασμό της Τράπεζας της Ελλάδος/Πράσινο Ταμείο.
Τέλος, επισημαίνεται ότι ο ΤΟΕΒ Νιγρίτας εφαρμόζει τα ανωτέρω, ενώ άλλοι οργανισμοί φέρονται να μην εφαρμόζουν τις προβλέψεις. Το ζήτημα εγείρει ερώτημα ως προς το ποιος φορέας είναι υπεύθυνος για τον έλεγχο και την εφαρμογή της νομοθεσίας.
Ο Πρόεδρος
Χύτας Δημήτριος
