Εκπαίδευση και ενδυνάμωση του προσωπικού σε ζητήματα προσβασιμότητας ατόμων με αναπηρία, ανάπτυξη πολυαισθητηριακών εργαλείων προσέγγισης του εκθεσιακού περιεχομένου, βελτίωση σήμανσης και προσανατολισμού, ανάπτυξη συμπεριλητικών δράσεων και διεύρυνση κοινού προβλέπονται στον οδικό χάρτη που θα ακολουθήσει το επόμενο διάστημα το Ίδρυμα Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα και της Νεότερης Ιστορίας της Μακεδονίας (ΙΜΜΑ) για να ενισχύσει τον ρόλο του ως ένας συμπεριληπτικός φορέας ανοιχτός και φιλόξενος προς όλες και όλους.
Ο οδικός χάρτης με τις αναγκαίες παρεμβάσεις και λύσεις περιλαμβάνεται στην ολοκληρωμένη μελέτη «Αισθήσεις σε Διάλογο: Μια Συμμετοχική Προσέγγιση Προσβασιμότητας», που εκπονήθηκε το προηγούμενο εξάμηνο από το ΙΜΜΑ σε συνεργασία με την Off Stream με την ενεργή συμμετοχή τετραμελούς ομάδας εστίασης ατόμων με αισθητηριακές αναπηρίες και με τη συνεργασία εξειδικευμένων επαγγελματιών στους τομείς της Μουσειολογίας, της Μουσειοπαιδαγωγικής και της Διερμηνείας Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας.
H προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία στα Μουσεία κεντρικό θέμα δημοκρατίας
«H προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία στα Μουσεία δεν συνιστά έναν κατάλογο τεχνικών παρεμβάσεων, αλλά μια διαρκή διαδικασία εξέλιξης και προσαρμογής, μια δυναμική και πολυδιάστατη προσέγγιση που συνδέεται άμεσα με τη συμπερίληψη, τη συμμετοχή και την εκπροσώπηση. Αποτελεί ένα κεντρικό θέμα δημοκρατίας, ανθρωπίνων δικαιωμάτων και κοινωνικής δικαιοσύνης» επισήμαναν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ μέλη της ερευνητικής ομάδας που εκπόνησε τη μελέτη και την παρουσιάζει σήμερα στο ΙΜΜΑ, με κύριους άξονες τη μεθοδολογία που ακολουθήθηκε, τα βασικά ευρήματα της έρευνας και τις προτεινόμενες παρεμβάσεις, καθώς και τον στρατηγικό σχεδιασμό για τη σταδιακή υλοποίηση των προτάσεων τα επόμενα χρόνια.
«Η ανάγκη για απτικά αντικείμενα και πολυαισθητηριακά ερεθίσματα, όπως και για σαφείς και πολυτροπικά προσβάσιμες περιγραφές, προέκυψε μέσα από επιτόπια παρατήρηση, δοκιμές και συνεχή διάλογο με τα ίδια τα άτομα με αναπηρία. Ο τρόπος με τον οποίο δουλέψαμε, μέσα από μια διεπιστημονική και διατομεακή ομάδα που συνδύασε επαγγελματική γνώση και βιωματική εμπειρία, ήταν καθοριστικός για το βάθος και την αξιοπιστία των συμπερασμάτων» εξήγησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Χριστίνα Βλάχου, πολιτιστική διαχειρίστρια, συνιδρύτρια της Off Stream.
«Η συνεργασία, η ανοιχτή ανταλλαγή και η κοινή ευθύνη στη λήψη αποφάσεων διαμόρφωσαν ένα πλαίσιο ουσιαστικής συνδιαμόρφωσης και συνσχεδιασμού» υπογράμμισε.
Οι προτάσεις που διατυπώνονται σε επίπεδο στρατηγικής, εκθεσιακού σχεδιασμού και συμπεριληπτικών δράσεων κοινού, δεν αποτελούν ένα στατικό σχέδιο, αλλά ένα συνεκτικό πλαίσιο κατεύθυνσης που μπορεί να εμπλουτίζεται και να εξελίσσεται στον χρόνο, τόνισε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Στέλα Αναστασάκη, ιστορικός Τέχνης, συνιδρύτρια της Off Stream.
«Το ουσιαστικότερο συμπέρασμα είναι ότι οι λύσεις που προκύπτουν από τη μελέτη δεν διευρύνουν μόνο την πρόσβαση για συγκεκριμένες ομάδες κοινού, αλλά αναβαθμίζουν συνολικά τη μουσειακή εμπειρία, καθιστώντας την πιο σαφή, πιο λειτουργική και πιο συμπεριληπτική για όλα τα άτομα» προσέθεσε.
Λύσεις που παράγουν ενδυνάμωση, ορατότητα, αίσθημα του ανήκειν
Τα τελευταία χρόνια, η διεθνής συζήτηση έχει μετατοπιστεί από μια στενή αντίληψη της προσβασιμότητας ως τεχνικής συμμόρφωσης ή λίστας παροχών, σε μια δυναμική και πολυδιάστατη προσέγγιση που συνδέεται άμεσα με τη συμπερίληψη, τη συμμετοχή και την εκπροσώπηση, δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Χαρά Κανάρη, μουσειοπαιδαγωγός, εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης, επίκουρη καθηγήτρια ΤΕΠΑΕ ΑΠΘ.
Η συμμετοχική προσβασιμότητα, όπως ορίζεται σήμερα, επισήμανε η κ. Κανάρη, βασίζεται στη συνεχή συνεργασία, στη συμβουλευτική διαδικασία και στην οικοδόμηση σχέσεων εμπιστοσύνης. Οι λύσεις δεν σχεδιάζονται για τα άτομα με αναπηρία, αλλά μαζί με αυτά. Ανάλογα, οι πρακτικές αυτές δεν παράγουν μόνο εργαλεία ή υποδομές. Παράγουν ενδυνάμωση, ορατότητα, αίσθημα του ανήκειν και μετασχηματισμό οργανωσιακής κουλτούρας, είπε και χαρακτήρισε το πρόγραμμα «Αισθήσεις σε Διάλογο» ένα έμπρακτο παράδειγμα αυτής της αλλαγής παραδείγματος. «Επιδιώκει να αφήσει ένα διαρκές αποτύπωμα: να μετατρέψει το «μαζί» από σύνθημα σε πράξη και να θεμελιώσει μια νέα, βιώσιμη σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στα μουσεία και τις κοινότητές τους» τόνισε η κ. Κανάρη.
Ένα νέο μοντέλο Μουσείου, ανοιχτό και φιλόξενο προς όλες και όλους που συνδημιουργείται με την κοινότητα
«Μέσα από το έργο “Αισθήσεις σε Διάλογο”, το Ίδρυμα Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα και της Νεότερης Ιστορίας της Μακεδονίας επιδιώκει να ενισχύσει τον χαρακτήρα του ως ένα Μουσείο ανοιχτό και φιλόξενο προς όλες και όλους, διασφαλίζοντας ότι κανένα άτομο δεν αποκλείεται από τη γνώση, τη μνήμη και τη δημιουργική συμμετοχή» υπογράμμισε η Σταυρούλα Μαυρογένη, καθηγήτρια ΠΑΜΑΚ, διευθύντρια του Κέντρου Έρευνας Μακεδονικής Ιστορίας και Τεκμηρίωσης (ΚΕΜΙΤ) του ΙΜΜΑ
Τόνισε ακόμη ότι η διεπιστημονική προσέγγιση δεν αποτέλεσε μια τυπική ή συμβατική επιλογή, αλλά συνιστούσε θεμελιώδη όρο για τη συγκρότηση μιας ουσιαστικής και αξιόπιστης πρότασης. Η συνάντηση διαφορετικών επιστημονικών πεδίων, σε δημιουργικό διάλογο με τη βιωμένη εμπειρία των ίδιων των συμμετεχόντων, διαμόρφωσε ένα στέρεο πλαίσιο τεκμηρίωσης και πράξης είπε η κ. Μαυρογένη.
Η σύγχρονη μουσειολογία μάς υπενθυμίζει ότι η προσβασιμότητα δεν περιορίζεται στη φυσική πρόσβαση σε ένα κτήριο. Δεν αφορά μόνο ράμπες, ανελκυστήρες ή τεχνικές υποδομές. Αφορά τη δυνατότητα κατανόησης, συμμετοχής και ουσιαστικής ένταξης στο μουσειολογικό αφήγημα. Αφορά το δικαίωμα κάθε ανθρώπου, ανεξαρτήτως ηλικίας, αναπηρίας ή μορφωτικού υπόβαθρου, να βιώνει τον πολιτισμό ως κάτι που του ανήκει, ως ένα δικό του κομμάτι, τόνισε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η διευθύντρια του ΙΜΜΑ, Αθηνά Παυλίδου.
«Ακολουθώντας τις αρχές του συμμετοχικού σχεδιασμού και το θεμελιώδες σύνθημα του αναπηρικού κινήματος “Τίποτα για εμάς χωρίς εμάς”, θέσαμε στο επίκεντρο τα ίδια τα άτομα με αισθητηριακές αναπηρίες. Με το έργο “Αισθήσεις σε Διάλογο”, το ΙΜΜΑ δεν υιοθετεί απλώς μια πολιτική προσβασιμότητας. Υιοθετεί ένα νέο μοντέλο Μουσείου: ένα Μουσείο που συνδημιουργείται με την κοινότητα, που επαναξιολογεί τον εαυτό του, που εξελίσσεται μέσα από τη συνεχή αλληλεπίδραση με εκείνους που καλείται να υπηρετεί. Ένα Μουσείο που αντιλαμβάνεται ότι η ποικιλομορφία, η ισότητα και η συμπερίληψη δεν είναι συμπληρωματικές δράσεις, αλλά θεμελιώδεις αξίες. Η τέχνη και ο πολιτισμός έχουν τη δύναμη να θεραπεύουν, να ενώνουν, να ενδυναμώνουν» εκτίμησε η κ. Παυλίδου.
«Σήμερα, παρουσιάζουμε μια μελέτη. Αύριο, όμως, ξεκινά η ουσιαστική πρόκληση: η σταδιακή, συστηματική και μετρήσιμη εφαρμογή της και φυσικά η αναζήτηση χρηματοδότησης για την υλοποίησή της» σημείωσε.
Το έργο «Αισθήσεις σε Διάλογο», στο πλαίσιο του οποίου διαμορφώθηκαν προτάσεις για την ισότιμη πρόσβαση ατόμων με μερική ή ολική απώλεια όρασης, κώφωση και βαρηκοΐα στο εκθεσιακό περιεχόμενο του ΙΜΜΑ υλοποιήθηκε με την επιχορήγηση και την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού, Διεύθυνση Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
πηγή ΑΠΕ ΜΠΕ
*Tις φωτογραφίες παραχώρησε το ΙΜΜΑ
