Μια θεά που ακούει τις προσευχές των πιστών και ανταποκρίνεται σε αυτές κι ένα αφτί που μοιάζει να εύχεται την πραγματοποίηση των επιθυμιών του κόσμου. Το πρώτο «Έκθεμα του Μήνα» του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης για τη νέα χρονιά υπενθυμίζει την πολυδιάστατη φύση των θεών: την ικανότητά τους να εμφανίζονται, να ακούν τις δεήσεις των ανθρώπων, να ανταποκρίνονται και να παρεμβαίνουν όταν χρειαστεί.
Το «Έκθεμα του Μήνα» για τον Ιανουάριο του 2026 είναι ένα ανάγλυφο, με την απεικόνιση ενός αφτιού σε μέγεθος μεγαλύτερο του φυσικού, το οποίο συνδέεται με τη λατρεία των αιγυπτιακών θεοτήτων και ειδικότερα της Ίσιδας, της αποκαλούμενης «Επηκόου», δηλαδή της θεάς που εισακούει και ανταποκρίνεται στις προσευχές των πιστών της.
Η πεποίθηση ότι οι θεοί μπορούν να ακούσουν τις δεήσεις των ανθρώπων και να ανταποκριθούν σε αυτές αποτελεί, άλλωστε, διαχρονικό θρησκευτικό και πολιτισμικό φαινόμενο. Στην αρχαιότητα, η ιδέα αυτή αποτυπώνεται τόσο στη γραμματεία και τη φιλοσοφία όσο και στα υλικά κατάλοιπα της λατρευτικής πρακτικής. Το συγκεκριμένο τεκμήριο, που φιλοξενείται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, φωτίζει με χαρακτηριστικό τρόπο τη σύνθετη σχέση ανθρώπου και θείου.
Στο κάτω μέρος του αναγλύφου είναι χαραγμένη η επιγραφή «Ίσιδι επηκόω Μάαρ[κ]ος Άγελλήιος εύχήν», που μεταφράζεται ως: «Ο Μάρκος Αγελλήιος αφιερώνει [το ανάθημα] στη θεά Ίσιδα που ακούει». Ο αναθέτης, Ρωμαίος πολίτης και μέλος της κοινότητας των Ιταλών μεταναστών που είχαν εγκατασταθεί στη Θεσσαλονίκη, πιθανότατα δραστηριοποιούνταν στο εμπόριο. Το ανάθημα μπορεί να ερμηνευθεί είτε ως ευχαριστήριο για μια θεϊκή ανταπόκριση είτε ως ικετευτική προσφορά, στο πλαίσιο μιας λατρείας που ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής στην πόλη.
Το αντικείμενο συνιστά μια απτή μαρτυρία της ατομικής έκφρασης θρησκευτικότητας σε δημόσιο ιερό. Τα πολυάριθμα αφιερώματα που έχουν αποκαλυφθεί στο ιερό των Αιγυπτίων θεών της Θεσσαλονίκης -το γνωστό Σαραπιείο- αναδεικνύουν τη σημασία του ως χώρου δημόσιας ευσέβειας. Απεικονίσεις αφτιών, όπως και αποτυπώματα πελμάτων, συμβόλιζαν την παρουσία και την εγρήγορση των λατρευόμενων θεοτήτων.
Το ανάγλυφο εκτίθεται στη μόνιμη έκθεση του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης «Θεσσαλονίκη, Μακεδονίας Μητρόπολις», στην ενότητα που είναι αφιερωμένη στο μεγάλο ιερό των Αιγυπτίων θεών της αρχαίας πόλης.
πηγή ΑΠΕ ΜΠΕ
φωτογραφία: ΑΜΘ
