Μια ομάδα Πολωνών αρχαιολόγων αποκάλυψε αυτό που οι ερευνητές περιγράφουν ως ένα αρχαίο «νεκροταφείο πλοίων» ανοιχτά της ακτής της ιστορικής πόλης Πτολεμαΐδας, φέρνοντας στο φως μια αξιοσημείωτη συγκέντρωση ναυτικών αντικειμένων που εκτείνεται σε περισσότερα από 100 μέτρα στο βυθό της θάλασσας.
Η ανακάλυψη αυτή θα μπορούσε να ρίξει νέο φως στις αρχαίες εμπορικές οδούς της Μεσογείου και στις ναυτικές καταστροφές που συνέβησαν πριν από αιώνες.
Η υποθαλάσσια τοποθεσία, που βρίσκεται αρκετά χιλιόμετρα ανατολικά του αρχαίου λιμανιού της πόλης, περιλαμβάνει τμήματα πλοίων, υπολείμματα φορτίου, αμφορείς, άγκυρες και άλλα αντικείμενα από την αρχαιότητα.
Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, η πυκνότητα των αρχαιολογικών ευρημάτων υποδηλώνει ότι πολλαπλά πλοία βυθίστηκαν στην ίδια περιοχή, πιθανότατα ενώ προσέγγιζαν την άλλοτε ακμάζουσα πόλη-λιμάνι.
Ένα Ιστορικό Λιμάνι με Κρυμμένα Μυστικά
Οι ανακαλύψεις έγιναν από αρχαιολόγους του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας κατά τη διάρκεια μιας πρόσφατης ερευνητικής περιόδου στη βορειοανατολική Λιβύη.
Η ομάδα επανέλαβε τις εργασίες της στην περιοχή το 2023, μετά από μια παύση 13 ετών που προκλήθηκε από τον εμφύλιο πόλεμο στη Λιβύη.
Η αρχαία πόλη της Πτολεμαΐδας ήταν ένα από τα μεγαλύτερα ελληνικά αστικά κέντρα στην ιστορική περιοχή της Κυρηναϊκής. Ιδρύθηκε από ηγεμόνες της δυναστείας των Πτολεμαίων μεταξύ του τέλους του 4ου και του 3ου αιώνα π.Χ. και παρέμεινε σημαντικό περιφερειακό κέντρο μέχρι την αραβική κατάκτηση τον 7ο αιώνα μ.Χ.
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι η περιοχή με τα πρόσφατα ανακαλυφθέντα ναυάγια φαίνεται να αποτελούσε μια επικίνδυνη ζώνη, όπου πλοία που κατευθύνονταν προς την πόλη από τα ανατολικά αντιμετώπιζαν επανειλημμένα προβλήματα.
Ο Δρ. Piotr Jaworski, ο οποίος ηγείται του ερευνητικού προγράμματος στην Πτολεμαΐδα, εξήγησε ότι το αρχαιολογικό υλικό σχηματίζει μια γραμμή που εκτείνεται σε περισσότερα από 100 μέτρα κατά μήκος του βυθού.
«Η κατανομή των αντικειμένων υποδεικνύει σαφώς ότι δεν πρόκειται για τα υπολείμματα ενός μόνο πλοίου», δήλωσε. «Πολλά σκάφη πρέπει να έχουν ναυαγήσει εδώ με την πάροδο του χρόνου».
Η Υποθαλάσσια Εξερεύνηση Αποκαλύπτει Αρχαίο Φορτίο
Η υποθαλάσσια εξερεύνηση πραγματοποιήθηκε από αρχαιολόγους και δύτες με επικεφαλής τον καθηγητή Bartosz Kontny από τη Σχολή Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας.
Η ομάδα ερεύνησε τόσο την περιοχή του αρχαίου λιμανιού όσο και τα παράκτια ύδατα, περίπου τέσσερα χιλιόμετρα ανατολικά της πόλης.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι περιβαλλοντικές αλλαγές στο πέρασμα των αιώνων πιθανότατα έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη βύθιση τμημάτων των λιμενικών υποδομών. Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας στη Μεσόγειο και οι παράκτιες μετατοπίσεις που προκλήθηκαν από σεισμούς φαίνεται ότι ώθησαν τμήματα του αρχαίου λιμανιού κάτω από το νερό.
Κατά την εξερεύνηση του βυθού, η ομάδα ανακάλυψε αρχαίους κίονες, ίχνη βυθισμένων δρόμων, πολυάριθμες άγκυρες και εργαλεία που πιστεύεται ότι χρησιμοποιούνταν στην αρχαιότητα για την εξέταση του θαλάσσιου πυθμένα.
Μεταξύ των πιο εντυπωσιακών ευρημάτων είναι ένα τμήμα μιας ρωμαϊκής ζυγαριάς, γνωστής ως aequipondium, κατασκευασμένο από μπρούτζο και σε σχήμα γυναικείου κεφαλιού. Το αντικείμενο ήταν γεμισμένο με μόλυβδο ώστε να λειτουργεί ως αντίβαρο.
Ο βυθός περιείχε επίσης μεγάλο αριθμό αμφορέων —κεραμικών αγγείων που χρησιμοποιούνταν ευρέως στο αρχαίο εμπόριο για τη μεταφορά αγαθών όπως το κρασί, το ελαιόλαδο και τα σιτηρά.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι ένας αμφορέας μπορεί να περιέχει ακόμα ίχνη κρυσταλλωμένου κρασιού, το οποίο αναλύεται επί του παρόντος σε εργαστηριακές μελέτες.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν την εμπορική σημασία του λιμανιού κατά την αρχαιότητα και προσφέρουν σπάνιες πληροφορίες για το θαλάσσιο εμπόριο και τις ναυτιλιακές πρακτικές στον αρχαίο μεσογειακό κόσμο.
Νέες Ανακαλύψεις στην Ξηρά
Ταυτόχρονα, μια άλλη ομάδα αρχαιολόγων πραγματοποιούσε ανασκαφές στην ακρόπολη της Πτολεμαΐδας, η οποία βρίσκεται σε ένα οροπέδιο περίπου 300 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Εκεί, οι ερευνητές εντόπισαν έναν άγνωστο μέχρι πρότινος δρόμο, σχεδιασμένο για τροχοφόρα οχήματα, ο οποίος οδηγούσε από την ενδοχώρα προς την κορυφή του οροπεδίου.
Η ανακάλυψη εξέπληξε τους αρχαιολόγους, οι οποίοι δεν περίμεναν έναν τόσο σημαντικό οδικό άξονα να καταλήγει στην ακρόπολη.
Η ομάδα έφερε επίσης στο φως ό,τι μπορεί να είναι υπολείμματα αρχαίων φυλακίων (ή παρατηρητηρίων), τα οποία θα μπορούσαν να αποτελούν μέρος του αμυντικού συστήματος της πόλης και να χρησιμοποιούνταν για την προειδοποίηση των κατοίκων για επικείμενες απειλές.
Στον πρόσφατα ανακαλυφθέντα δρόμο, οι αρχαιολόγοι βρήκαν ένα ρωμαϊκό μίλιο (οδόσημο) που φέρει μια ελληνική επιγραφή.
Η προκαταρκτική ανάλυση υποδηλώνει ότι ο λίθος χρονολογείται στο πρώτο μισό του 3ου αιώνα μ.Χ., κατά την περίοδο της δυναστείας των Σεβήρων.
Διατήρηση της Αρχαίας Τέχνης και Ιστορίας
Εκτός από το ανασκαφικό έργο, στον χώρο εργάζονται επίσης συντηρητές από την Ακαδημία Καλών Τεχνών της Βαρσοβίας.
Η ομάδα τους καταγράφει και αποκαθιστά αρχαίες τοιχογραφίες που ανακαλύφθηκαν νωρίτερα στην πόλη, συμπεριλαμβανομένων βυζαντινών τοιχογραφιών που απεικονίζουν μια γενειοφόρο ανδρική μορφή.
Οι προσπάθειες αποκατάστασης είναι καθοριστικής σημασίας για τη διατήρηση της καλλιτεχνικής κληρονομιάς της Πτολεμαΐδας, η οποία περιλαμβάνει ψηφιδωτά, τοιχογραφίες και αρχιτεκτονικά κατάλοιπα από διάφορες ιστορικές περιόδους.
Η αρχαιολογική αποστολή πλησιάζει επίσης σε ένα σημαντικό ορόσημο. Το 2026, οι Πολωνοί ερευνητές θα συμπληρώσουν 25 χρόνια αρχαιολογικού έργου στη Λιβύη, ένα εγχείρημα που συνεχίζει να αποκαλύπτει νέα στοιχεία για το αρχαίο παρελθόν της περιοχής.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, μεγάλο μέρος της αρχαίας πόλης παραμένει ανεξερεύνητο, τόσο στην ξηρά όσο και κάτω από το νερό.
Η πρόσφατα ανακαλυφθείσα ζώνη ναυαγίων θα μπορούσε να αποτελέσει το επίκεντρο μακροχρόνιας θαλάσσιας έρευνας.
Με τεράστια τμήματα της Πτολεμαΐδας να παραμένουν θαμμένα ή βυθισμένα, οι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι η πόλη μπορεί να κρύβει πολλά ακόμη μυστικά που περιμένουν να έρθουν στο φως τα επόμενα χρόνια.
πηγή enikos.gr
