Το Οκτώβριο του 2017, την ημέρα του δημοψηφίσματος στην Καταλονία για την ανεξαρτησία, η Μάρτα Τ. βιντεοσκοπήθηκε, καθώς αστυνομικοί την έσερναν κάτω από τις σκάλες εκλογικού τμήματος και έγινε αμέσως σύμβολο κρατικής βίας σε μια ευρωπαϊκή χώρα. Μέσα στο χάος εκείνης της ημέρας, έστειλε ένα φωνητικό μήνυμα, λέγοντας ότι τα δάχτυλά της είχαν σπάσει. Η εικόνα και οι λέξεις διαδόθηκαν σε όλη την Ισπανία αμέσως.
Λίγες μέρες αργότερα, αφού οι γιατροί επιβεβαίωσαν ότι τα δάχτυλά της δεν ήταν σπασμένα, η Μάρτα προσπάθησε να διευκρινίσει τι είχε συμβεί. Αντί να αποκαταστήσει την αλήθεια, η εξήγησή της τη μετέτρεψε σε στόχο. Χιλιάδες μηνύματα κατέκλυσαν το τηλέφωνό της – προσβολές, απειλές, μισογυνιστικές ύβρεις. Τα μέσα ενημέρωσης αμφισβήτησαν την αξιοπιστία της. Ένα πολιτικό σύμβολο μετατράπηκε σε υποτιθέμενη ψεύτρα.
«Αυτό που ξεκίνησε ως μια κραυγή διαμαρτυρίας ενάντια στην κακομεταχείριση μετατράπηκε σε μια μακρά διαδικασία θεραπείας για να ανακαλύψουμε πώς το τραύμα μπορεί να επηρεάσει τη ζωή ενός ατόμου, ειδικά μιας γυναίκας» τόνισε, σε συνέντευξη στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η Άννα Μ. Μποφαρούλ σεναριογράφος, σκηνοθέτης και συμπαραγωγός του ντοκιμαντέρ «REBEL», στο οποίο καταγράφεται η πολυετής προσπάθεια της Μάρτα Τ. να ανακτήσει την αξιοπρέπειά της και να κλείσει ένα οδυνηρό κεφάλαιο στη ζωή της, αναζητώντας δικαιοσύνη.
«Αποφάσισα να αρχίσω να γυρίζω μια ταινία για να εξηγήσω τι της είχε συμβεί. Αλλά δεν μπορούσα ποτέ να φανταστώ ότι θα χρειαζόταν οκτώ χρόνια. Ήταν μια έντονη και θεραπευτική διαδικασία και για τις δύο μας» παραδέχθηκε η δημιουργός του ντοκιμαντέρ. «Δεν μπορούσα ποτέ να φανταστώ τις βαθιές συνέπειες που θα μπορούσε να έχει στη ζωή της μια μέρα βίας, που πρόβαλαν τα μέσα ενημέρωσης για κάποιες μέρες ακόμη» επισήμανε.
Η δημιουργός του ντοκιμαντέρ προσάρμοσε την ιστορία και το εύρος της ταινίας σε όλη τη διαδικασία θεραπείας. «Ως σκηνοθέτης και φίλη, ανακάλυψα τι πραγματικά σήμαινε η διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD) και πόσο βαθιά μπορεί να φτάσει. Έμαθα ότι το σώμα διατηρεί τη μνήμη των προηγούμενων τραυμάτων, ακόμα κι αν μπορεί να φαίνεται ελεγχόμενη και ακριβής στον χρόνο» διευκρίνισε.
Μία viral πράξη που βλέπουμε στα μέσα ενημέρωσης και στα κοινωνικά δίκτυα μπορεί να έχει συνέπειες στην άλλη πλευρά
Οι ψευδείς ειδήσεις, η βία και η ανθεκτικότητα στην ψηφιακή εποχή, η λογοδοσία, η δικαιοσύνη, η γυναικεία αλληλεγγύη είναι θέματα που αναδεικνύει το ντοκιμαντέρ.
«Για μένα, αυτό που φαίνεται πολύ επίκαιρο στην ιστορία της είναι η μαρτυρία και η κατανόηση του πώς μια viral πράξη που βλέπουμε στα μέσα ενημέρωσης και στα κοινωνικά δίκτυα για μια μέρα – όπου όλοι πρέπει να έχουν μια άμεση γνώμη για την πιο πρόσφατη viral τάση – μπορεί πραγματικά να έχει συνέπειες για το άτομο στην άλλη πλευρά του τηλεφώνου» τόνισε η δημιουργός του ντοκιμαντέρ.
«Στην ταινία, μπορείτε να δείτε πώς αυτό το άτομο πρέπει να διαχειριστεί την κατάσταση και πόσο μεγαλοποιείται το νόημα αυτών που είπε σε μια σύντομη στιγμή, μετά από ένα συναισθηματικό σοκ, καθώς και πώς αντιμετωπίζει τις ψυχικές και σωματικές συνέπειες αυτού. Αφού συνειδητοποιήσουμε τι συνέβη στη Μάρτα, νομίζω ότι όλοι θα πρέπει να είμαστε πιο προσεκτικοί στις αλληλεπιδράσεις μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και να καταλάβουμε ότι οι άνθρωποι δεν πρέπει να κρίνονται τόσο γρήγορα» υπογράμμισε.
Αν και τόσο πολλοί άνθρωποι μπορούσαν να την αναγνωρίσουν στον δρόμο, η Μάρτα προσπάθησε να παραμείνει η ίδια, παρατήρησε η Άννα Μ. Μποφαρούλ. «Ήταν πολύ συνειδητοποιημένη για την πολιτική της δήλωση, αλλά η τεράστια προβολή στα μέσα ενημέρωσης έφερε μια μεγάλη αλλαγή: από το να είναι απλώς ένας από τους ανθρώπους που ψήφισαν, έγινε ψεύτρα» διευκρίνισε.
«Ξεκίνησαν οι παρενοχλήσεις και οι επιθέσεις στο δρόμο, τόσο από άτομα που την είχαν υπερασπιστεί πριν, όσο και από άτομα που ήταν πολιτικά πολύ μακριά της. Η κοινωνική ατμόσφαιρα στην Καταλονία το 2017 ήταν τεταμένη και ξαφνικά έγινε κάποια που κανείς δεν ήθελε στην ομάδα του, καθώς θεωρούνταν δημόσια ψεύτρα. Για χρόνια, κάθε φορά που έλεγα ότι την κινηματογραφούσα, οι άνθρωποι έλεγαν: “Α, το κορίτσι που είπε ψέματα”. Η Μάρτα θεωρούνταν ψεύτρα για πολύ καιρό. Αργότερα, όλοι την ξέχασαν. Αλλά μέχρι τώρα, κανείς δεν έχει αφιερώσει χρόνο για να εξηγήσει τους λόγους της. Γι’ αυτό πιστεύω ότι αυτό το ντοκιμαντέρ είναι τόσο ουσιαστικό, καθώς πιστεύω ότι το όνομά της πρέπει να καθαριστεί» τόνισε.
Η σκηνοθέτης αποκάλυψε ότι δυσκολεύτηκε να βρει τον κινηματογραφικό τρόπο να παρουσιάσει όλα αυτά, καθώς τα περισσότερα μέσα ενημέρωσης αρνήθηκαν να της επιτρέψουν να χρησιμοποιήσουμε τις εικόνες και τα σχόλια που μετέδωσαν για τη Μάρτα.
«Ήταν ξεκάθαρο για μένα ότι έπρεπε να χρησιμοποιήσω την εικόνα που γυρίστηκε εκείνη την ημέρα, η οποία έγινε viral χωρίς τον δικό της έλεγχο και να την αναλύσω επανειλημμένα, προσθέτοντας κάποιες σκέψεις, καθώς αυτό δεν γίνεται συνήθως με το viral περιεχόμενο. Ήθελα να χρησιμοποιήσω την εικόνα πολύ διαφορετικά από τα μέσα ενημέρωσης, αφιερώνοντας χρόνο για να σκεφτώ και να αναλύσω αντί να εξάγω γρήγορα γνώμη. Αποφάσισα επίσης να χρησιμοποιήσω μια προσωπική φωνητική ερμηνεία για να σχολιάσω στοιχεία που δεν μπορούσα να κινηματογραφήσω κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, που αντικατοπτρίζει τις βαθιές, προσωπικές μου εντυπώσεις.
Η σημασία της φροντίδας και της γυναικείας αλληλεγγύης
Παρά τα δύσκολα θέματα της βίας και του τραύματος, η Άννα Μ. Μποφαρούλ θεωρεί ότι το μήνυμα του ντοκιμαντέρ είναι ελπιδοφόρο.
«Από την αρχή, θεώρησα το κίνημα της ομάδας και την υποστήριξη όσων βρίσκονταν γύρω από τη Μάρτα κατά τη διάρκεια του πολιτικού αγώνα πολύ ισχυρά. Στη συνέχεια, είναι εκπληκτικό να βλέπεις ότι, μετά από μια μακρά διαδικασία, η Μάρτα κατάφερε να φτιάξει μια ζωή για τον εαυτό της και να την απολαμβάνει. Τώρα, η ζωή της είναι εντελώς διαφορετική από εκείνες τις δύσκολες στιγμές» είπε η Άννα Μ. Μποφαρούλ και εξέφρασε την ελπίδα «το κοινό να μπορέσει επίσης να ανακαλύψει, στην παρουσία της πρώτα ως σκηνοθέτης και στη συνέχεια κυρίως ως φίλη, τη σημασία της φροντίδας και της γυναικείας αλληλεγγύης».
«Για πολύ καιρό, ήμουν απλώς εκεί και άκουγα, αφήνοντας ακόμη και την κάμερα στο πλάι, απλώς για να ακούω. Πήρα την απόφαση να δώσω προτεραιότητα στη φροντίδα της ψυχικής υγείας σε σχέση με το αποτέλεσμα μιας ταινίας. Για μένα, η κοινή μας παρουσία σε αυτές τις δύσκολες στιγμές είναι ένα από τα θετικά μηνύματα» υπογράμμισε.
Η Άννα Μ. Μποφαρούλ τόνισε ότι θεωρεί πως είναι σημαντικό να δίνει φωνή σε γυναίκες πρωταγωνίστριες μέσω των ταινιών της.
«Ήταν πάντα στον πυρήνα του έργου μου. Ακόμα και πριν το συνειδητοποιήσω, ήμουν επικεντρωμένη στην προσπάθεια απεικόνισης των γυναικείων σωμάτων και φωνών σε μυθοπλασίες και ντοκιμαντέρ» ανέφερε.
«Με την υπόθεση της Μάρτα στο REBEL, ήταν προφανές σε μένα από την αρχή. Άκουσα για την ιστορία της στα μέσα ενημέρωσης και έλαβα το βίντεό της στο τηλέφωνό μου την 1η Οκτωβρίου. Συγκινήθηκα πολύ από αυτό που της συνέβη και θύμωσα με αυτά που έλεγαν τα μέσα ενημέρωσης. Λίγες εβδομάδες αργότερα, τη συνάντησα αυτοπροσώπως. Αποφάσισα να ξεκινήσω να γυρίζω μια ταινία για να εξηγήσω τι της είχε συμβεί. Αλλά δεν θα μπορούσα ποτέ να φανταστώ ότι θα χρειαζόταν οκτώ χρόνια. Ήταν μια έντονη και θεραπευτική διαδικασία και για τις δύο μας και αναγνωρίζω πόσο σημαντική είναι η γυναικεία οπτική στο “REBEL”» υπογράμμισε.
Το ντοκιμαντέρ REBEL, συμπαραγωγή Ισπανίας – Σλοβενίας, κάνει παγκόσμια πρεμιέρα στο 28ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, στο Τμήμα Ανοιχτοί Ορίζοντες αύριο, Παρασκευή 6 Μαρτίου, στις 15:00, στην αίθουσα Παύλος Ζάννας, στο Ολύμπιον, παρουσία της Άννα Μ. Μποφαρούλ, η οποία θα συμμετάσχει σε Q&A μετά την προβολή. Το Σάββατο 7 Μαρτίου θα ακολουθήσει δεύτερη προβολή με Q&A με τη σκηνοθέτη στις 20:30, στο Μακεδονικόν.
πηγή ΑΠΕ ΜΠΕ
