Μέχρι το 2019 ελάχιστοι άνθρωποι στο Λονδίνο γνώριζαν τι είναι το ασύρτικο ή το ξινόμαυρο. Σήμερα, μόλις λίγα χρόνια αργότερα, άνθρωποι από όλον τον κόσμο όχι μόνο γνωρίζουν, αλλά και ζητούν με τ’ όνομά τους ελληνικές ποικιλίες κρασιών, όταν δειπνούν σε εστιατόρια στο κεντρικό Λονδίνο, σε οινικές λέσχες ή στους χώρους εστίασης γνωστών ξενοδοχείων.
Μια κοινότητα επιδραστικών ανθρώπων του κρασιού έκανε το «θαύμα» της και σήμερα οίνοι με ελληνική ετικέτα έχουν βρει τη θέση τους ακόμη και σε τραπέζια εστιατορίων με αστέρια Μισελέν, ικανοποιώντας την επιθυμία των μπον βιβέρ και των connaisseurs για νέες οινικές εμπειρίες.
Το «τρομερό άλμα» του ελληνικού κρασιού στο Λονδίνο περιγράφει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Ιωάννα Νεράντζη, σομελιέ με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο και καταγωγή από τη Θεσσαλονίκη, η οποία διαθέτει την πιστοποίηση «Advanced Sommelier» από τον οργανισμό «Court of Master Sommeliers Europe» και σκοπεύει στα επόμενα χρόνια να διεκδικήσει τον επίζηλο τίτλο της Master Sommelier (MS).
«Το τρομερό άλμα αυτής της εξαετίας οφείλεται σε μια κοινότητα ανθρώπων, που τοποθέτησαν το ελληνικό κρασί πάρα πολύ καλά στις (οινικές) λίστες και σε πολύ σημαντικούς “σταθμούς” της φιλοξενίας στο κεντρικό Λονδίνο. Τότε άρχισαν οι ξένοι Masters of Wine (ΜW) ν’ αναρωτιούνται γιατί αυτά τα κρασιά βρίσκονται στις λίστες. Επιπλέον, ξεκίνησαν δράσεις όπως αυτή του (πρώτου Έλληνα ΜW) Κωνσταντίνου Λαζαράκη για την προώθηση του ελληνικού κρασιού στο εξωτερικό μέσω του θεσμού του MW, ενώ παράλληλα ο Λευτέρης Χανιαλίδης έγινε ο πρώτος ‘Ελληνας Master Sommelier, οπότε άλλη μια ελληνική προσωπικότητα βρέθηκε σε έναν σημαντικό θεσμό (…). Επιπλέον, με τη μεγάλη δυναμική που έχουμε οι Έλληνες στην Αγγλία στον τομέα του κρασιού, με ανθρώπους όπως ο Κλέαρχος Κανελλάκης, η Μαρία Μπούπα και ο Τέρρυ Κανδύλης, έχουμε μια κοινότητα που έσπρωξε το ελληνικό κρασί (…) Προσωπικά με εκφράζει πολύ η φράση “αν θέλεις ν’ αλλάξεις τα πράγματα, το κάνεις από μέσα”» λέει χαρακτηριστικά.
Η Ιωάννα βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη με την ευκαιρία της συμμετοχής της ως κριτή στον 26ο διαγωνισμό «Thessaloniki Wine & Spirits Trophy», που διοργανώνει η Ένωση «Οινοποιοί Βορείου Ελλάδος».
Για τον ίδιο λόγο βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη η advanced sommelier και DipWSET Μαρία Μπούμπα με καταγωγή από το Μέτσοβο, wine director στο εστιατόριο «Da Terra» στο East End του Λονδίνου, το οποίο διαθέτει δύο αστέρια Μισελέν. Eκεί, στην καρδιά ενός ιστορικού βικτωριανού κτηρίου, η 32χρονη Μαρία προσπαθεί να έχει πάντα στις επιλογές των επισκεπτών του εστιατορίου και στα wine pairings ένα λευκό, ένα κόκκινο και ένα γλυκό ελληνικό κρασί σε ποτήρι, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να δοκιμάσουν κάτι διαφορετικό. Μάλιστα, η Mαρία Μπούμπα κέρδισε πρόσφατα και έναν ιστορικό τίτλο: έγινε η πρώτη γυναίκα, που θα εκπροσωπήσει το Ηνωμένο Βασίλειο στον διαγωνισμό για τον/την καλύτερο/η σομελιέ στον κόσμο τον Οκτώβριο, στη Λισαβόνα!
Κι όμως, καμία από τις δύο αυτές νέες γυναίκες δεν γεννήθηκε στο Λονδίνο -ούτε καν έχει συμπληρώσει δεκαετία εκεί. Η Μαρία μετακόμισε εκεί το 2018, έχοντας ήδη εργαστεί νωρίτερα στη Μύκονο και μετέπειτα στη Δανία, σε ένα «μισελενάτο» εστιατόριο, όπως χαρακτηριστικά λέει. Και η Ιωάννα άρχισε να κατοικεί στην πόλη μόλις το 2019, παίρνοντας σε μόλις τέσσερις ημέρες την απόφαση να μετακομίσει στην Αγγλία, προκειμένου ν’ αρχίσει να δουλεύει στην «67 Pall Mall», γνωστή ως η πιο «αποκλειστική» λέσχη κρασιού παγκοσμίως.
Και οι δύο είχαν ως κοινή αφετηρία τον τομέα εστίασης-φιλοξενίας στην ελληνική περιφέρεια. Και οι δύο είχαν αρχικά σπουδάσει κάτι διαφορετικό-η Μαρία Μπούμπα οικονομικά και η Ιωάννα Νεράντζη μάρκετινγκ και διαφήμιση, ασχέτως του αν δεν ολοκλήρωσε τις σπουδές της. Και οι δύο γοητεύτηκαν από τον κόσμο του κρασιού, αφοσιώθηκαν στο να μάθουν περισσότερα και απέκτησαν εμπειρογνωμοσύνη ως σομελιέ, σε έναν κλάδο που παραδοσιακά θεωρείται ανδροκρατούμενος.
Ενδεικτικό είναι πως, όπως λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Μαρία Μπούμπα, η οποία κέρδισε πέρυσι τον τίτλο «σομελιέ της χρονιάς» στο Ηνωμένο Βασίλειο (IWSC UK Sommelier of the Year), στον συγκεκριμένο διαγωνισμό μόνο οι δέκα από τους 43 διαγωνιζόμενους ήταν γυναίκες. Ωστόσο, στους δέκα κορυφαίους οι πέντε ήταν επίσης γυναίκες, γεγονός που αναδεικνύει την υψηλή ποιότητα των δεξιοτήτων τους στον χώρο.
Μαρία Μπούμπα: Διεκδικώντας τον τίτλο της καλύτερης σομελιέ του κόσμου με ορμητήριο το Λονδίνο και αφετηρία το Μέτσοβο
Η Μαρία Μπούμπα, που γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Ήπειρο, αρχικά σπούδασε Οικονομικά και όταν ως φοιτήρια άρχισε να ψάχνει δουλειά, βρέθηκε να εργάζεται στο πεντάστερο ξενοδοχείο «Grand Forest» στο Μέτσοβο. Τότε ήταν που τη γοήτευσε ο χώρος της εστίασης. Στη συνέχεια εργάστηκε για δύο σεζόν στη Μύκονο, έχοντας στο μυαλό της πως ό,τι δει και μάθει εκεί, θα βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο του κλάδου στην Ελλάδα. Ακολούθησε μια περίοδος «σταζ» (απόκτησης εργασιακής εμπειρίας με συμβολική αμοιβή) στη Δανία, «σε ένα “μισελενάτο” εστιατόριο. «Εκεί άνοιξαν τα μάτια μου τελείως σε ό,τι αφορά το fine dining και το κρασί. Κατάλαβα πόσα δεν ήξερα και ότι, για να μπορέσω να εξελιχθώ στον χώρο της εστίασης, έπρεπε να μάθω περισσότερα για το κρασί» διηγείται.
Επόμενος σταθμός στην πορεία της ήταν το 2018 η Αγγλία, «το εμπορικό κέντρο του κρασιού», όπου εργάστηκε σε πεντάστερο ξενοδοχείο στο Mayfair, στην «καρδιά» του Λονδίνου και -όπως λέει- «εκτέθηκε» στα ακριβά κρασιά. Ακολούθησε ο κορονοϊός, που «τα πήγε όλα πίσω». Όλα, εκτός από την επιθυμία της να μάθει περισσότερα για το κρασί. Ετσι ξεκίνησε να σπουδάζει online στο «Court of Master Sommeliers», έδωσε τις εξετάσεις της και έφτασε να αποκτήσει τον τίτλο της advanced sommelier. Δεν ήταν εύκολο, καθώς ταυτόχρονα εργαζόταν, αφού είχε ήδη πιάσει δουλειά στο «Da Terra». Πλέον κατέχει το WSET Diploma in Wines και το CMS Advanced Certificate με άριστα, ενώ προετοιμάζεται για τις εξετάσεις Master Sommelier.
Τον Οκτώβριο θα εκπροσωπήσει το Ηνωμένο Βασίλειο στον παγκόσμιο διαγωνισμό για τον/την σομελιέ της χρονιάς, στη Λισαβόνα. «Όλο αυτό είναι κάπως βαρύ από μια άποψη, γιατί είμαι η πρώτη γυναίκα στα χρονικά, που εκπροσωπεί στην Αγγλία στον συγκεκριμένο διαγωνισμό και επίσης ο τρίτος άνθρωπος συνολικά, γιατί τη χώρα εκπροσωπούσαν για πολλά χρόνια ο θρυλικός Gerard Bachet και ο Eric Zwiebel και τώρα εγώ, μια γυναίκα από άλλη γενιά (…) Είναι μεγάλη πρόκληση» εξομολογείται.
Τελικά τι σε κάνει κορυφαίο σομελιέ; Το ταλέντο ή η σκληρή δουλειά; «Κάποιοι άνθρωποι είναι πιο χαρισματικοί στο πώς διαβάζουν, το πώς διαχειρίζονται τη γνώση. Και σίγουρα υπάρχουν καλύτεροι “paletes” («ουρανίσκοι»). Αλλά νομίζω ότι όλα είναι θέμα εξάσκησης, μπορείς να τα βελτιώσεις. Και νομίζω ότι πρέπει και να το θέλεις. Εγώ το 2025 (στον διαγωνισμό IWSC UK Sommelier of the Year) ήθελα να κερδίσω. Δεν έκανα τ’ απίστευτα πράγματα, απλώς το συζήτησα με τον εαυτό μου. Ήμουν καλά με τον εαυτό μου και ήθελα να κάνω αυτό που κάνω καθημερινά στη δουλειά μου και να το ευχαριστηθώ. Και εν τέλει αυτό έφερε αποτέλεσμα» θυμάται η Μαρία Μπούμπα.
Το δυνατό «χαρτί» της Ελλάδας, εκτιμά, είναι οι γηγενείς της ποικιλίες και οι καταναλωτές στο εξωτερικό έχουν αρχίσει να γνωρίζουν κάποιες από αυτές, όπως το ασύρτικο και το ξινόμαυρο, κάτι που σίγουρα πιστώνεται και «στις διάφορες δράσεις που γίνονται στο εξωτερικό από Masters of Wine και Master Sommeliers, που προβάλουν τα ελληνικά κρασιά, αλλά και από εμάς τους σομελιέ, που τα σερβίρουμε στα εστιατόρια που δουλεύουμε, λειτουργώντας σαν ambassadors (πρεσβευτές) του ελληνικου κρασιού».
Σε ερώτημα ποια κρασιά θα σερβίριζε σε ένα εστιατόριο με αστέρια Μισελέν απαντά με μια γκάμα: από τη Σαντορίνη, λέει, το αγαπημένο της είναι το ασύρτικο του Αργυρού, «Monsignori», που είναι από παλιά κλήματα και η ιστορία του έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Αγαπημένη της ελληνική ποικιλία, είναι το ξινόμαυρο σε όλες του τις εκφάνσεις, το οποίο επίσης θα ενέτασσε σε μια τέτοια λίστα. Θα πρότεινε επίσης ως κάτι πιο καθημερινό το «Γη και Ουρανός» του Θυμιόπουλου και ως κάτι πιο σύνθετο το «Παλιοκαλιάς» Δαλαμάρα ή τη «Βράνα Πέτρα» του Θυμιόπουλου. Υπάρχουν όμως, λέει, πολλές ακόμη ενδιαφέρουσες επιλογές και ποικιλίες, όπως το βιδιανό και «To Enstikto» από το οινοποιείο Silva Δασκαλάκη και, φυσικά, το vinsanto.
Ιωάννα Νεράντζη: Από τη Θεσσαλονίκη στο Λονδίνο με μια βαλίτσα
Η Ιωάννα Νεράντζη, που γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη, μπήκε στον χώρο της φιλοξενίας ήδη από τα 17 της χρόνια, οπότε άρχισε να δουλεύει στον χώρο της εστίασης. Γρήγορα αντιλήφθηκε ότι το κρασί μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τη γαστρονομική εμπειρία του πελάτη κι αυτό της κίνησε το ενδιαφέρον να μάθει περισσότερα.
Κάποια στιγμή ήρθε πιο κοντά στον οινικό κόσμο, όταν ο Στέφανος Κόγιας διοργάνωσε τότε το «Wine & Dine», και εργαζόμενη ως σερβιτόρα στο εστιατόριο «Navona» του Μακεδονία Παλάς, σε ηλικία 23-24 ετών, κατάλαβε ακόμη περισσότερα στην πράξη για το «δέσιμο» του κρασιού με το φαγητό. Λίγα χρόνια αργότερα άρχισε μαθήματα γύρω από το κρασί στo WSPC του (Master of Wine) Kωνσταντίνου Λαζαράκη, το οποίο της έδωσε, όπως λέει, το εύρος των πληροφοριών και της γνώσης που χρειαζόταν, για να συνεχίσει τη διαδρομή της.
Και το 2017 ακολούθησε η πρώτη θέση εργασίας ως head assistant sommelier (επικεφαλής βοηθός σομελιέ) στον όμιλο φιλοξενίας Andronis στη Σαντορίνη. Εκεί γνωρίζει ανθρώπους από όλον τον κόσμο, που έχουν να κάνουν με το κρασί και την υψηλή γαστρονομία και αρχίζει ν’ αντιλαμβάνεται πόσο μεγάλο δυναμικό έχει ένας ή μία σομελιέ.
Το 2018 ο Τέρρυ Κανδύλης, διάσημος Έλληνας σομελιέ στο εξωτερικό, διοργάνωσε ένα οινικό event στη Σαντορίνη, με τη συμμετοχή γνωστών συναδέλφων του από το εξωτερικό. «Τότε μου είπε πως όποτε υπάρξει μια θέση σομελιέ στο “67 Pall Mall” θα μπορούσαμε να το συζητήσουμε. Τον Σεπτέμβριο του 2019 άνοιξε πράγματι η πρώτη θέση για junior sommelier. Κάπως έτσι μετακόμισα. Σαντορίνη- Θεσσαλονίκη, Θεσσαλονίκη- Λονδίνο σε τέσσερις ημέρες, μια καινούργια ζωή με μια βαλίτσα μόνο. Δεν το σκέφτηκα πολύ. Η απάντηση ήταν “ναι” πριν καν ρωτήσει. ‘Οταν σκεφτόμουν το Pall Mall δεν έλεγα “ελπίζω μια ημέρα να δουλεύω εκεί”, αλλά “όταν έρθει η μέρα που θα δουλέψω στο Pall Mall, θα κάνω το καλύτερο που μπορώ» διηγείται και προσθέτει πως όταν βάζεις στη «ζυγαριά» ταλέντο και σκληρή δουλειά, το ταλέντο του/της σομελιέ μετράει μεν, αλλά χρειάζεται επίσης να έχεις αφοσίωση και θάρρος.
«Το θάρρος εδώ είναι μια πολύ πολύπλοκη έννοια, γιατί το να εκτεθείς θέλει θάρρος και η επίδοσή σου δεν έχει να κάνει μόνο με τη γευσιγνωσία ή οποιαδήποτε άλλη δεξιότητα ενός/μιας σομελιέ, αλλά και με το να δουλέψεις πάνω στο ποιος είσαι, να είσαι ειλικρινής ως προς τις αδυναμίες και τις δυνάμεις σου, να κάνεις ένα διαρκές SWOT analysis» λέει, ενθυμούμενη τις σπουδές της στο μάρκετινγκ.
Σχολιάζοντας τη μακρά βρετανική παράδοση σε ό,τι έχει να κάνει με το κρασί, επισημαίνει ότι η Αγγλία είναι σήμερα ακόμη μεγαλύτερο εμπορικό κέντρο και κέντρο εισαγωγών για το κρασί, από ό,τι η Σιγκαπούρη, που έχει πάρει τα πρωτεία στην Ασία και η Νέα Υόρκη, κάτι που δεν αποδεικνύεται τόσο στα «χαρτιά», όσο στη γνώση που αποκτάς όταν αλληλεπιδράς με προμηθευτές: παραγωγοί ταξιδεύουν αδιάκοπα στο Λονδίνο, για να παραβρεθούν σε συναντήσεις των μεγάλων προμηθευτών, οι οποίοι προμηθεύονται κρασιά από όλον τον κόσμο και διαθέτουν εκτενέστατο portofolio, με διαφορετικούς παραγωγούς, από διάφορες χώρες και διαφορετικά -στυλιστικώς- κρασιά…
Αλεξάνδρα Γούτα
*Τις φωτογραφίες της Όλγας Δέικου παραχώρησαν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ οι διοργανωτές του διαγωνισμού
