Την περίοδο που βρίσκεται σε εξέλιξη το Πρόγραμμα Πολεοδομικών Μεταρρυθμίσεων «Κωνσταντίνος Δοξιάδης» για τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ και ΕΠΣ), ο Σύλλογος Ελλήνων Πολεοδόμων και Χωροτακτών (ΣΕΠΟΧ) μέσα από την καταγραφή εμπειριών και τη ζύμωση απόψεων αλλά και τον δημιουργικό διάλογο μεταξύ των μελών του δίνει στη δημοσιότητα τις προτεραιότητές του, για την διευκόλυνση και επιτάχυνση της εθνικής αυτής μεταρρύθμισης.
Παρότι η πορεία εκπόνησης των μελετών δεν επιτρέπει ουσιαστικές αλλαγές, επισημαίνεται από τον ΣΕΠΟΧ ότι μπορούν να επιδιωχθούν, έστω την τελευταία στιγμή, διορθωτικές κινήσεις που να βελτιώνουν την κατάσταση ή, τουλάχιστον, να αποτρέπουν σοβαρές μελλοντικές ασυνέπειες.
Περισσότερα από 50 μέλη και μη μέλη του ΣΕΠΟΧ από τον χώρο της Δημόσιας Διοίκησης, του ΥΠΕΝ, των ΟΤΑ, μελετητές/-τριες που ασχολούνται με την εκπόνηση των μελετών κατέγραψαν θέσεις και παρατηρήσεις, σε αναλυτικό πόρισμα, συμμετέχοντας σε συμμετοχικό εργαστήριο του ΣΕΠΟΧ, με γενικό τίτλο: «Η τρέχουσα συγκυρία εκπόνησης του Πολεοδομικού Σχεδιασμού. Κατευθύνσεις-Προβλήματα-Προοπτικές», που πραγματοποιήθηκε στο κεντρικό κτίριο του ΤΕΕ στην Αθήνα.
Ειδικότερα, στις βασικές θέσεις που καταγράφηκαν στο Εργαστήριο του ΣΕΠΟΧ είναι:
· Διασύνδεση του σχεδιασμού με περιβαλλοντικές πολιτικές, αναπτυξιακές πολιτικές για πρωτογενή και δευτερογενή τομέα και κοινωνική πολιτική.
· Αποκατάσταση ορθολογικών και επιστημονικών κριτηρίων στο σύστημα χωρικού σχεδιασμού με δραστικό περιορισμό των εξαιρέσεων και ενίσχυση του ρόλου των ΤΠΣ.
· Άμεσος δραστικός περιορισμός και σταδιακή κατάργηση της εκτός σχεδίου δόμησης και αποτροπή της ανεξέλεγκτης εξασφάλισης οικοδομησιμότητας.
· Ενίσχυση συμμετοχικότητας και δημόσιας διαβούλευσης με σαφείς κατευθύνσεις και εξειδικευμένους επαγγελματίες.
· Ουσιαστική ενημέρωση και επιστημονική και τεχνική υποστήριξη των δήμων.
· Συστηματοποιημένη επικοινωνία μεταξύ ΥΠΕΝ, λοιπών φορέων επίβλεψης και μελετητικών σχημάτων.
· Ενίσχυση της στελέχωσης του ΥΠΕΝ και της αυτοδιοίκησης με πολεοδόμους-χωροτάκτες.
· Υπεράσπιση του επαγγέλματος του πολεοδόμου-χωροτάκτη σε θέματα εκπόνησης και επίβλεψης μελετών.
· Δημιουργία Παρατηρητηρίου Χωρικών Δεδομένων με δημόσια διαθέσιμα δεδομένα.
· Κατάρτιση Μητρώου Πιστοποιημένων Αξιολογητών Χωρικών Μελετών.
· Συνεχιζόμενη εκπαίδευση όλων των εμπλεκομένων, ενόψει νέων προκλήσεων όπως η κλιματική κρίση.
Όπως δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Λουκάς Τριάντης, πρόεδρος του ΣΕΠΟΧ, και επίκ. καθηγητή ΑΠΘ: «Ο ΣΕΠΟΧ έχει τοποθετηθεί επανειλημμένα και με εποικοδομητική διάθεση σχετικά με τα ζητήματα εκπόνησης του πολεοδομικού σχεδιασμού, επισημαίνοντας σειρά θεμάτων που, αν είχαν ληφθεί υπόψη, θα είχαν βελτιώσει την πορεία του Προγράμματος Πολεοδομικών Μεταρρυθμίσεων. Σε πρόσφατο συμμετοχικό μας εργαστήριο αναδείχθηκαν από τους/τις συμμετέχοντες/-ουσες σημαντικές ελλείψεις και αστοχίες του Προγράμματος. Ταυτόχρονα, διαπιστώθηκε ότι, ακόμα και τώρα, μπορούν να προωθηθούν διορθωτικές παρεμβάσεις που θα βελτιώσουν την εξέλιξή του ή, τουλάχιστον, θα αποτρέψουν την υποθήκευση της μελλοντικής οργάνωσης και ανάπτυξης του χώρου. Βρισκόμαστε σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη στιγμή, όπου διακυβεύεται η ολοκλήρωση και θεσμοθέτηση του πολεοδομικού σχεδιασμού. Η εκπόνηση πολεοδομικών σχεδίων για το σύνολο της χώρας -πόλεις, οικισμούς και ύπαιθρο- αποτελεί διαχρονικό αίτημα του ΣΕΠΟΧ και, γενικότερα, όσων πιστεύουν στην αξία του σχεδιασμού του χώρου και την προστασία του περιβάλλοντος. Η ευκαιρία αυτή δεν πρέπει να χαθεί. Οφείλει να υλοποιηθεί, όμως, με γνώμονα την επιστημονική γνώση, με υπεράσπιση του επαγγέλματος των πολεοδόμων-χωροτακτών και με ουσιαστική συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης και των τοπικών κοινωνιών.»
Όσον αφορά τις προκλήσεις, ο ΣΕΠΟΧ επισημαίνει την ανάγκη για σαφέστερη στόχευση του Προγράμματος, και τονίζει τις δυσκολίες που προκύπτουν από τα ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα, την πίεση της χρηματοδότησης, τις καθυστερήσεις, την υπερφόρτωση των μελετών, αλλά και σε περιπτώσεις την ελλιπή τεχνική επάρκεια. Σύμφωνα με τα στελέχη του, ο ΣΕΠΟΧ, μέσω συμμετοχικών διαδικασιών, συμβάλλει στον δημόσιο διάλογο και καλεί την Πολιτεία να εμπιστευτεί τον σχεδιασμό και να λάβει υπόψη τα αιτήματα των πολεοδόμων-χωροτακτών σε μια κρίσιμη συγκυρία για τα θέματα του χώρου και του σχεδιασμού του στην Ελλάδα.
Ηλίας Παλιαλέξης
ΠΗΓΗ ΑΠΕ-ΜΠΕ
