Πριν από χιλιάδες χρόνια, καθώς οι πάγοι έλιωναν και η στάθμη της θάλασσας ανέβαινε, ένα παγωμένο τοπίο στη βορειοανατολική ακτή των ΗΠΑ μετατράπηκε σε θάλασσα. Σχεδόν μισό αιώνα αργότερα, μια διεθνής αποστολή, η Expedition 501, επέστρεψε στην περιοχή και, τρυπώντας κάτω από τα αλμυρά νερά κοντά στο Κέιπ Κοντ, εντόπισε έναν τεράστιο κρυφό υδροφόρο ορίζοντα που εκτείνεται από το Νιου Τζέρσεϊ έως το Μέιν.
Πρόκειται για ένα από τα πολλά αποθέματα γλυκού νερού που είναι γνωστό ότι υπάρχουν σε ρηχά αλμυρά νερά σε όλο τον κόσμο και τα οποία θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν μελλοντικά για να ξεδιψάσουν τον πλανήτη, ο οποίος διψάει όλο και περισσότερο, σύμφωνα με τον Μπράντον Ντάγκαν, συν-επικεφαλής επιστήμονα της αποστολής.
«Πρέπει να εξετάσουμε κάθε πιθανότητα εύρεσης περισσότερου νερού για τον πλανήτη. Αναζητήσαμε νερό σε ένα από τα τελευταία μέρη που πιθανότατα θα σκεφτόταν κανείς στη Γη» δήλωσε ο Ντάγκαν, ο οποίος είναι γεωφυσικός και υδρολόγος στο Colorado School of Mines.
Τους επόμενους μήνες, η ομάδα πρόκειται να αναλύσει σχεδόν 50.000 λίτρα νερού σε εργαστήρια σε όλο τον κόσμο, με στόχο να ανακαλύψει την προέλευση αυτών των αποθεμάτων νερού – αν δηλαδή προέρχεται από πάγους, υπόγεια υδατικά συστήματα ή και τα δυο.
Η ανάγκη για γλυκό νερό μεγαλώνει
Σε μόλις πέντε χρόνια, η παγκόσμια ζήτηση για γλυκό νερό αναμένεται να υπερβεί την προσφορά κατά 40%, σύμφωνα με τον ΟΗΕ. Η άνοδος της στάθμης των θαλασσών πλήττει τις παράκτιες πηγές γλυκού νερού, ενώ τα κέντρα δεδομένων που τροφοδοτούν την τεχνητή νοημοσύνη και το cloud καταναλώνουν τεράστιες ποσότητες νερού.
Η περίπτωση της Νότιας Αφρικής, όπου το Κέιπ Τάουν κινδύνευσε να ξεμείνει από γλυκό νερό το 2018 κατά τη διάρκεια μιας τριετούς ξηρασίας, αναδεικνύει τη σημασία αυτών των αποθεμάτων νερού. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι ανάλογα υποθαλάσσια αποθέματα γλυκού νερού μπορεί να υπάρχουν στο Νησί Πρίγκιπα Εδουάρδου στον Καναδά, στη Χαβάη, και στην Τζακάρτα της Ινδονησίας.
Η αποστολή Expedition 501
Η αποστολή Expedition 501, με προϋπολογισμό 25 εκατ. δολαρίων και συμμετοχή επιστημόνων από περισσότερες από 12 χώρες, πραγματοποιείται με τη στήριξη του Εθνικού Ιδρύματος Επιστημών των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Κοινοπραξίας για Γεωτρήσεις στην Ωκεανία (European Consortium for Ocean Research Drilling). Οι επιστήμονες ξεκίνησαν την έρευνα εκτιμώντας πως ο υποθαλάσσιος υδροφορέας από τον οποίο έλαβαν δείγματα θα μπορούσε ενδεχομένως να καλύψει τις ανάγκες μιας μητρόπολης στο μέγεθος της Νέας Υόρκης για 800 χρόνια. Ανακάλυψαν γλυκό ή σχεδόν γλυκό νερό σε μεγαλύτερα βάθη από ό,τι περίμεναν, γεγονός που υποδηλώνει ακόμη μεγαλύτερο απόθεμα.
Η εργασία στο πλοίο Liftboat Robert διήρκεσε τρεις μήνες. Το σκάφος, που συνήθως εξυπηρετεί υπεράκτιες εγκαταστάσεις πετρελαίου και αιολικά πάρκα, σταθεροποιήθηκε πάνω από τα κύματα και τρύπησε τον υποθαλάσσιο πυθμένα έως και 400 μέτρα.
Η έρευνα βασίστηκε σε μια χαρτογράφηση του υδροφόρου ορίζοντα το 2015 που πραγματοποίησαν επιστήμονες από το Woods Hole Oceanographic Institution και το Lamont-Doherty Earth Observatory. Η χαρτογράφηση αυτή είχε δείξει την ύπαρξη ενός «τεράστιου υποθαλάσσιου συστήματος», συγκρίσιμου με τον μεγαλύτερο αμερικανικό υδροφόρο ορίζοντα Ogallala.
Λίγο μετά την άφιξη του Liftboat Robert στο πρώτο από τα τρία σημεία γεώτρησης, στις 19 Μαΐου, τα πρώτα δείγματα από κάτω από τον πυθμένα της θάλασσας αποκάλυψαν κάτι εντυπωσιακό: αλατότητα μόλις 4%, πολύ χαμηλότερη από τον μέσο όρο των ωκεανών, η οποία είναι 35 μέρη ανά χίλια μέρη νερού. Ωστόσο, εξακολουθεί να είναι πολύ αλμυρό για κατανάλωση. Καθώς το πλοίο απομακρυνόταν 30-50 χιλιόμετρα από την ακτή, η γεώτρηση αποκάλυψε σειρά δειγμάτων με αλατότητα έως 1‰, ενώ ορισμένα παρουσίασαν ακόμη χαμηλότερα επίπεδα. Θεωρητικά, αυτό το νερό θα μπορούσε να θεωρηθεί πόσιμο.
Ο προσδιορισμός της ηλικίας του νερού είναι το «κλειδί»
Οι ερευνητές θα αξιοποιήσουν τεχνικές προκειμένου να προσδιορίσουν εάν το νερό αυτό προήλθε από το λιώσιμο των παγετώνων πριν από χιλιάδες χρόνια ή εάν καταλήγει εκεί μέσα από δαιδαλώδεις γεωλογικές σχηματισμούς από την ξηρά. Οι ερευνητές θα χρονολογήσουν το νερό στο εργαστήριο, και αυτό θα είναι το κλειδί για να προσδιοριστεί εάν πρόκειται για ανανεώσιμο πόρο που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί υπεύθυνα. Το αρχέγονο νερό είναι παγιδευμένο και πεπερασμένο. Το νεότερο νερό υποδηλώνει ότι ο υδροφόρος ορίζοντας εξακολουθεί να συνδέεται με μια επίγεια πηγή και να ανανεώνεται, όσο αργά κι αν γίνεται αυτό.
Πέρα από τα επιστημονικά ζητήματα προκύπτουν και τα εξής: ποιος θα διαχειρίζεται το απόθεμα, πώς θα εξάγεται χωρίς να μολύνει τη θάλασσα πάνω από τον υδροφόρο, και αν θα είναι φθηνότερο ή πιο φιλικό προς το περιβάλλον από τις μονάδες αφαλάτωσης. Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η εκμετάλλευση των υποθαλάσσιων υδροφόρων απαιτεί προσοχή, καθώς η άντληση μπορεί να επηρεάσει τα παράκτια αποθέματα και τα οικοσυστήματα.
«Αν ξεκινούσαμε την άντληση αυτών των υδάτων, είμαστε σχεδόν σίγουροι ότι θα υπήρχαν απρόβλεπτες συνέπειες. Υπάρχεουν πολλά θέματα που θα πρέπει να λάβουμε υπόψη πριν ξεκινήσουμε να κάνουμε γεωτρήσεις και να εκμεταλλευόμαστε τέτοιου είδους αποθέματα» τόνισε ο ερευνητής.
Τα επόμενα βήματα
Τους επόμενους μήνες, οι επιστήμονες θα διερευνήσουν μια σειρά από ιδιότητες του νερού, όπως ποια μικρόβια ζούσαν στα βάθη, τι χρησιμοποιούν για θρεπτικά συστατικά και πηγές ενέργειας και ποια υποπροϊόντα μπορεί να παράγουν- με άλλα λόγια, αν το νερό είναι ασφαλές για κατανάλωση ή άλλη χρήση.
«Πρόκειται για ένα νέο περιβάλλον που δεν έχει μελετηθεί ακόμη», δήλωσε η Τζοσλίν ΝτιΡουτζιέρο, βιολόγος του Πανεπιστημίου Johns Hopkins στη Βαλτιμόρη, η οποία μελετά τη μικροβιακή οικολογία ακραίων περιβαλλόντων.
«Το νερό μπορεί να περιέχει μέταλλα επιβλαβή για την ανθρώπινη υγεία, καθώς έχει διεισδύσει σε στρώματα ιζημάτων. Ωστόσο, μια παρόμοια διαδικασία σχηματίζει τους υπόγειους υδροφορείς που χρησιμοποιούμε για το γλυκό νερό, και αυτοί έχουν συνήθως πολύ υψηλή ποιότητα» εξήγησε.
Μετά από έξι μήνες στο εργαστήριο, οι ομάδες θα συναντηθούν ξανά στη Γερμανία, με στόχο να προσδιορίσουν την ηλικία και την προέλευση του νερού.
πηγή ertnews.gr
φωτο: AP Photo/Carolyn Kaster
