Πρόκειται για μία λέξη που χρησιμοποιούμε σε δυσάρεστες περιστάσεις.
«Συλλυπητήρια» – Είναι (κάπως πιο) εύκολο αν το σχηματοποιήσεις στο μυαλό σου σε μια σειρά, αν το θυμάσαι σαν ποιηματάκι: Δύο «ύψιλον», δύο «ήτα» και κλείσιμο με «γιώτα».
Σε κάθε περίπτωση μιλάμε για μια από τις πιο ζόρικες ελληνικές λέξεις στην ορθογραφία. Για να μάθουμε και κάτι παραπάνω, η λέξη «συλλυπητήρια» έχει ετυμολογική καταγωγή από τα αρχαία ελληνικά, είναι πολυλεκτική και αποτελείται από τα εξής: «συν» (συμπονετικά μαζί με) και «λύπη» (θλίψη). Στην ουσία πάντως είναι μεταφραστικό δάνειο από το γαλλικο condoléances. Πλάστηκε από λόγιους τον 19ο αιώνα (1871 δίνει ο Στέφανος Κουμανούδης). Οι αρχαίοι χρησιμοποιούσαν το ρήμα «συλλυπούμαι».
Να πούμε επίσης πως τη λέξη «συλλυπητήρια» συνοδεύει συχνά και μια άλλη συζήτηση. Το αν πρέπει ή όχι να μπαίνει το «θερμά» ως προσδιορισμός ενώ τα εκφράζουμε. Για κάποιους είναι λάθος, επειδή υποστηρίζουν πως ο προσδιορισμός έχει θετική έννοια, κάτι που προφανώς δεν κολλάει με την… ψυχρή περίσταση. Προτιμήστε το «ειλικρινή συλλυπητήρια», μας προτρέπουν.
Ωστόσο, άλλοι «μύστες» της ελληνικής γλώσσας θεωρούν πως κανένα απολύτως σφάλμα δεν υπάρχει στο «θερμά». Και ότι η λέξη μπαίνει για να δώσει, μεταφορικά τονίζουμε, ένταση στο πώς συμμετέχουμε στο πένθος του άλλου, στο πόσο κοντά του θέλουμε να δείξουμε πως είμαστε σε αυτήν την δύσκολη στιγμή του. Η «θερμότητα» δηλαδή δεν συνδέεται απαραιτήτως με κάτι χαρμόσυνο. Κι άλλωστε τα περισσότερα λεξικά, όπως αυτό του Μπαμπινιώτη, περιέχουν τη φράση «θερμά συλλυπητήρια» ως παράδειγμα δίπλα στο λήμμα.
ΠΗΓΉ menshouse.gr/
