Κάτι γνώριμο, μα σχεδόν ξεχασμένο, τραβά το βλέμμα του περαστικού στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Σε μία βιτρίνα της οδού Καρόλου Ντηλ ξεχωρίζουν χρώματα, υφές, γραμμές, μοτίβα και υλικά που κουβαλούν μνήμη, αλλά ταυτόχρονα μοιάζουν να μιλούν τη γλώσσα του σήμερα.
Αυτή ακριβώς η συνάντηση αποτυπώνεται στη νέα θεματική των Βιτρινών Τέχνης του ΟΤΕ με τίτλο «Παράθυρα Τέχνης: Ξύλο και Νήμα από τον Βόλο», όπου η ξυλοτεχνία και η υφαντική, ως ζωντανές εκφάνσεις της ελληνικής χειροτεχνίας, μεταφέρονται από τον χώρο της παράδοσης στον σύγχρονο αστικό ιστό. «Ο περαστικός βλέπει έργα τέχνης, ξυλοτεχνίας και υφαντικής. Έχουμε έργα της παράδοσης, παλιά, αλλά και σύγχρονα, καινούργια. Αυτό ακριβώς θέλουμε να φανεί στις βιτρίνες: η συνομιλία του παλιού με το νέο», λέει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η Μαίρη Γιώτσα, μία από τις καλλιτέχνιδες που συμμετέχουν στη θεματική.
Όπως εξηγεί, η υφαντική και η ξυλοτεχνία δεν υπήρξαν μόνο αισθητικές πρακτικές, αλλά τέχνες βαθιά δεμένες με την καθημερινότητα. «Παλιά, η υφαντική κάλυπτε βασικές ανάγκες της ζωής. Μετά την ανάγκη του ανθρώπου για τροφή, η επόμενη ήταν η ένδυση. Σήμερα, χωρίς να χάνει τις ρίζες της, αποκτά και πιο εικαστική κατεύθυνση. Το ίδιο και η ξυλοτεχνία», αναφέρει, υπογραμμίζοντας τη μετάβαση από το χρηστικό αντικείμενο στο έργο τέχνης.
Οι καλλιτέχνες που συμμετέχουν με τα έργα τους στις Βιτρίνες Τέχνης του ΟΤΕ προέρχονται από το Πιλοτικό Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα του ΚΕΔΙΒΙΜ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας – με επιστημονικά υπεύθυνη την Γλυκερία Καραγκούνη, το οποίο εστιάζει στην ανάπτυξη δεξιοτήτων χειροτεχνίας στους κλάδους της υφαντικής και της ξυλοτεχνίας. Το πρόγραμμα εντάσσεται στο ευρύτερο εμβληματικό έργο του Υπουργείου Πολιτισμού για την ανασύσταση, ανάπτυξη και επαναπροσδιορισμό της ελληνικής χειροτεχνίας. Η επιλογή των καλλιτεχνών έγινε μετά από την ανάδειξη έργων τους στην πρώτη διεθνή έκθεση Human Hands Project στη Θεσσαλονίκη, στην οποία κλήθηκαν να συμμετάσχουν μέσα από το εν λόγω πρόγραμμα.
Για τη Μαίρη Γιώτσα, η υφαντική ξεπερνά τα όρια μιας παραδοσιακής τέχνης. «Μέσα από την υφαντική, οι μαθητές μπορούν να κατανοήσουν ευκολότερα έννοιες των μαθηματικών, της πληροφορικής, της ιστορίας και της γλώσσας, εφαρμόζοντας πρακτικές δεξιότητες», εξηγεί, τονίζοντας ότι πρόκειται για ένα εργαλείο μάθησης, συνεργασίας και επίλυσης προβλημάτων. «Κανείς δεν περισσεύει στην υφαντική. Όλοι είμαστε χρήσιμοι, ακόμη και τα ΑμεΑ. Είναι ένας ευρύτερος χώρος. Όχι μόνο παράδοση, αλλά και σκοπός», προσθέτει.
Η επαφή με τις φυσικές, ζωντανές ίνες προσφέρει, όπως λέει, μια διαφορετική αίσθηση και μια βαθιά προσωπική ικανοποίηση. «Η ολοκλήρωση ενός έργου δίνει την αίσθηση ότι έκλεισε ένας κύκλος», σημειώνει.
Η παρουσία των καλλιτεχνών από τον Βόλο στη Θεσσαλονίκη λειτουργεί, όπως επισημαίνει η ίδια, ως «γεφύρωμα» ανάμεσα σε τόπους και γενιές. «Εμείς, οι πενηντάρηδες και άνω, έχουμε εικόνες από την υφαντική μέσα από γιαγιάδες, μητέρες, θείες. Είμαστε κρίκος μιας μεγαλύτερης αλυσίδας. Αν αυτός ο κρίκος σπάσει, η αλυσίδα χαλάει. Ίσως είναι το τελευταίο χρονικό όριο που μας δίνεται για να την επανενώσουμε και να αφήσουμε στις επόμενες γενιές κάτι ουσιαστικό», αναφέρει με συγκίνηση. Και πέρα από σύνορα και εποχές, η υφαντική παραμένει παγκόσμια τέχνη. «Απαντάται σε όλους τους λαούς. Μετά την τροφή, η ένδυση ήταν η πρώτη ανάγκη του ανθρώπου. Έτσι γεννήθηκε η υφαντική και ακολουθεί την ιστορία μας μέχρι σήμερα», καταλήγει.
Στις Βιτρίνες Τέχνης του ΟΤΕ, η κεντρική βιτρίνα φιλοξενεί έργα ξυλοτεχνίας, ενώ οι δύο ακριανές παρουσιάζουν δημιουργίες υφαντικής, συνθέτοντας ένα ενιαίο αφήγημα υλικών, μνήμης και μορφών. Την επιμέλειά τους έχει ο Γιάννης Αργυριάδης.
πηγή ΑΠΕ ΜΠΕ
*Τις φωτογραφίες παραχώρησε ο Βασίλης Βαρσακέλης
