Εκδήλωση για την παρουσίαση του προγράμματος Roma Child VOICE, που αφορά τους πρώιμους γάμους και την εφηβική εγκυμοσύνη στις κοινότητες Ρομά
“Δεν θέλω τα παιδιά μου να παντρευτούν τόσο νωρίς σαν εμένα. Τα παιδιά δεν πρέπει να γεννούν παιδιά». Η δήλωση αυτή προέρχεται από έναν άνδρα Ρομά, κάτοικο Ασπροπύργου, 45 ετών, μιας ηλικίας δηλαδή που σε αρκετές περιπτώσεις οι άνδρες Ρομά δεν είναι μόνο πατέρες, αλλά έχουν και εγγόνια.
Τα παιδιά που γεννούν άλλα παιδιά δεν είναι ένα φαινόμενο που εμφανίζεται μόνο σε περιοχές της Αφρικής ή της Ασίας. Απαντώνται σε καταυλισμούς και οικισμούς Ρομά και στη χώρα μας και συνδέεται άμεσα με τους πρώιμους γάμους, μία πρακτική που συνιστά σοβαρή παραβίαση των δικαιωμάτων του παιδιού.
Απουσία συναίνεσης
«Ο γάμος στις Ρομά κοινότητες θεωρείται ένα “φυσιολογικό” βήμα προς την ενηλικίωση. Η απόφαση για γάμο δεν λαμβάνεται από την έφηβη, αλλά από την οικογένεια. Η ατομική συναίνεση απουσιάζει», σημείωσε χθες σε ειδική εκδήλωση η ψυχολόγος ερευνήτρια του Ινστιτούτου Prolepsis, Ιωάννα Ζυγούρη. Για την έκταση του φαινομένου στην Ελλάδα, διαθέσιμα στοιχεία προέρχονται κυρίως από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, σύμφωνα με την οποία έχει ήδη παντρευτεί το 2% των κοριτσιών Ρομά ηλικίας 10 έως 15 ετών και το 16% των κοριτσιών ηλικίας 16 και 17 ετών.
Η καταγραφή αυτή δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, αφού δεν περιλαμβάνει άτυπες ενώσεις, χωρίς νομική αναγνώριση, μέσω προφορικών συμφωνιών μεταξύ οικογενειών: το κορίτσι μετακινείται στο σπίτι του αγοριού και θεωρείται σύζυγος. Αλλοι υπολογισμοί ανεβάζουν πολύ το ποσοστό των κοριτσιών και έφηβων νυφών Ρομά. Η εκπρόσωπος του Ιδρύματος Μποδοσάκη, Αθηνά Αλεξίου, στην ίδια εκδήλωση ανέφερε ότι το 46% των γυναικών Ρομά παντρεύονται πριν από την ηλικία των 18 ετών και μία στις τρεις μένει έγκυος στην εφηβεία.
Και από τη στιγμή που το κορίτσι παντρευτεί ή «ενωθεί», διακόπτεται η σχολική φοίτηση, περιορίζεται η πρόσβαση σε υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες και γενικά τα κορίτσια αυτά χάνονται από τα ραντάρ των δομών προστασίας. «Η εγκατάλειψη του σχολείου είναι συχνό φαινόμενο κυρίως στις δύο τελευταίες τάξεις του δημοτικού. Στην κοινότητα συχνά η εκπαίδευση δεν θεωρείται χρήσιμη για τον ρόλο της μελλοντικής μητέρας. “Δεν χρειάζεται σχολείο, αρκεί να βρει έναν καλό γαμπρό”, είναι το αφήγημα που αναπαράγουν κυρίως οι μητέρες των κοριτσιών», επεσήμανε η κ. Ζυγούρη.
Τα δε παιδιά που γεννιούνται από έφηβους γονείς είναι ευάλωτα σε εμπορία και παράνομες υιοθεσίες. Αν και σύμφωνα με το νομικό πλαίσιο στην Ελλάδα η ελάχιστη ηλικία γάμου είναι τα 18 έτη, επιτρέπεται κατ’ εξαίρεσιν ο γάμος κάτω των 18 ετών, μέσω δικαστικής απόφασης, για «σπουδαίο λόγο». Το πρόβλημα είναι, σύμφωνα με την κ. Ζυγούρη, ότι η εξαίρεση γίνεται κατάχρηση, ειδικά σε υποθέσεις Ρομά και τα δικαστήρια συχνά προσεγγίζουν τις υποθέσεις «πολιτισμικά» και όχι με βάση τα δικαιώματα του παιδιού.
Η εκδήλωση έγινε για την παρουσίαση του έργου Roma Child VOICE, που αφορά τους πρώιμους γάμους και την εφηβική εγκυμοσύνη στις κοινότητες Ρομά. Εντάσσεται στο πρόγραμμα PREVENT για την πρόληψη της έμφυλης βίας και της βίας κατά των παιδιών και συγχρηματοδοτείται από την Ε.Ε., το Ιδρυμα Μποδοσάκη, που όπως λέει στην «Κ» η Τζένιφερ Κλαρκ, διευθύντρια Προγραμμάτων και Δωρεών του ιδρύματος, «στηρίζει συστηματικά πρωτοβουλίες που αντιμετωπίζουν τις βαθιές κοινωνικές ανισότητες και μεταξύ άλλων ενισχύουν την παιδική προστασία και τα ανθρώπινα δικαιώματα», και το Κέντρο Στήριξης ΜΚΟ. Το συνολικό ποσό επιχορήγησης κινείται στα 2,3 εκατ. ευρώ.
Η δράση ξεκίνησε τον περασμένο Απρίλιο και έχει διάρκεια ενός έτους. Στο διάστημα αυτό, οι ερευνητές θα καταγράψουν τις στάσεις και τις αντιλήψεις γυναικών και ανδρών Ρομά σε Ασπρόπυργο, Σπάτα και Δήμο Αχαρνών. Εν συνεχεία θα αναλύσουν τα συμπεράσματα και βάσει αυτών θα διατυπώσουν προτάσεις προς την πολιτεία για την ανάπτυξη πολιτικών που θα μειώσουν το φαινόμενο των πρώιμων γάμων και της εφηβικής εγκυμοσύνης.
Το εγχείρημα έχει δυσκολίες και προκλήσεις, αφού θα πρέπει να χρειαστεί να αλλάξει μια βαθιά εδραιωμένη συμπεριφορά. Η κ. Ντίνα Ζώτα, ψυχολόγος και ερευνήτρια του Ινστιτούτου Prolepsis, σε μία πρώτη επαφή (πιλοτική μελέτη) με μέλη του οικισμού Νέα Ζωή στον Ασπρόπυργο, φάνηκε ότι αν και σε επίπεδο ρητορικής απέρριπταν τον πρόωρο γάμο, οι γονείς –άνδρες και γυναίκες– θα αποδέχονταν την επιλογή του παιδιού τους «να κλεφτούν» σε μικρή ηλικία, ενώ μία γιαγιά δήλωσε με υπερηφάνεια και δίνοντας την εικόνα μιας πολιτισμικής «κανονικότητας», ότι πάντρεψε τον γιο της στα 13 του μέσω προξενιού.
ΠΗΓΉ kathimerini.gr
