Δόση 1.800 ευρώ. Για οικογενειακό εισόδημα 1.700 ευρώ. Αυτή είναι η «ρύθμιση» που προτείνουν τα funds λίγο πριν τον πλειστηριασμό.
Ο νόμος προβλέπει ρητά ότι, όταν επίκειται πλειστηριασμός, οι servicers οφείλουν να καταθέτουν πρόταση ρύθμισης προς τον δανειολήπτη, με μοναδικό σκοπό τη βιωσιμότητα, δηλαδή μια δόση που μπορεί πραγματικά να πληρωθεί. Στην πράξη, όμως, οι servicers φαίνεται να αντιμετωπίζουν τη νομοθεσία ως τυπικό εμπόδιο και όχι ως ουσιαστική υποχρέωση.
Όπως καταγγέλλει η δικηγόρος Αριάδνη Νούκα, σε οφειλέτρια που κινδυνεύει να χάσει την πρώτη κατοικία της, με μηνιαίο οικογενειακό εισόδημα μόλις 1.700 ευρώ, κατατέθηκε πρόταση ρύθμισης με μηνιαία δόση 1.800 ευρώ!!υψηλότερη από το σύνολο του εισοδήματός της. Στο ίδιο εξωφρενικό πλαίσιο κινήθηκε και η απαίτηση για προκαταβολή, σε ποσά πλήρως αποκομμένα από την οικονομική πραγματικότητα.
Αυτό δεν είναι ρύθμιση.
Είναι προσχηματική συμμόρφωση με τον νόμο.
Είναι συνειδητή αποτυχία της διαδικασίας.
Όταν η προτεινόμενη δόση υπερβαίνει το εισόδημα, η «διαπραγμάτευση» έχει ήδη ακυρωθεί. Ο στόχος δεν είναι η διάσωση της κατοικίας, αλλά η δημιουργία άλλοθι πριν τον πλειστηριασμό. Οι servicers δεν αναζητούν βιώσιμες λύσεις, αναζητούν αλλά μια διαδικασία που οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην απώλεια της περιουσίας.
Αν αυτή η πρακτική δεν ελεγχθεί άμεσα, τότε η υποχρέωση για πρόταση ρύθμισης μετατρέπεται σε κενό γράμμα και ο νόμος σε διακοσμητικό στοιχείο. Και αυτό δεν είναι απλώς θεσμική αποτυχία, είναι κοινωνική πρόκληση.
Οι νομικές διαδικασίες κινήθηκαν άμεσα. Υποβλήθηκε καταγγελία, ο servicer παραπέμφθηκε σε απολογία και καλείται να δώσει εξηγήσεις εντός πέντε ημερών. Όμως, όπως φαίνεται, δεν ιδρώνει το αυτί των servicers.
“Πρέπει να μπει φρένο τώρα“
Σε άλλη περίπτωση οι απαιτήσεις ξεπέρασαν κάθε όριο: μηνιαία δόση σχεδόν 5.000 ευρώ. Ποσά που δεν συνιστούν ρύθμιση, αλλά ωμή πίεση και ξεκάθαρη πρόθεση εξόντωσης των δανειοληπτών.
Η δικηγόρος Αριάδνη Νούκα είναι κατηγορηματική: πρέπει να μπει φρένο τώρα. Όχι με συστάσεις και ευχολόγια, αλλά με ουσιαστικούς ελέγχους και βαριά πρόστιμα στα funds που κινούνται χωρίς κανέναν δισταγμό ενάντια στους δανειολήπτες.
Όταν οι servicers αγνοούν επιδεικτικά τη βιωσιμότητα, όταν μετατρέπουν τη «ρύθμιση» σε εργαλείο εκβιασμού τότε το πρόβλημα είναι συστημικό. Και όσο δεν επιβάλλονται κυρώσεις, τόσο οι πλειστηριασμοί θα βαφτίζονται «νόμιμες διαδικασίες» πάνω σε προτάσεις παρωδία.
Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, τα funds έχουν φροντίσει και για το επόμενο στάδιο του παραλόγου. Όταν ένας δανειολήπτης χάσει το σπίτι του, υποχρεούται να το παραδώσει σε «καλή κατάσταση». Δηλαδή ξεσπιτωμένος, αλλά απολύτως συνεπής απέναντί τους. Διαφορετικά, τον περιμένουν νέα νομικά τρεχάματα.
Το μήνυμα είναι σαφές: πρώτα σε οδηγούν εκτός κατοικίας με ρυθμίσεις-παρωδία και εξωπραγματικές δόσεις και μετά απαιτούν να παραδώσεις το σπίτι σου σαν να πρόκειται για μισθωμένο ακίνητο πολυτελείας. Όχι μόνο χάνεις την περιουσία σου οφείλεις να φύγεις και “ευγενικά”.
Και όλα αυτά βαφτίζονται «θεσμικό πλαίσιο» .Μια προστασία που εξαντλείται σε τυπικές διαδικασίες, την ώρα που οι δανειολήπτες συνθλίβονται .
Αυτή δεν είναι κοινωνική πολιτική.
Όταν ο νόμος επιτρέπει να είσαι και άστεγος και υπόλογος, τότε δεν μιλάμε για προστασία. Μιλάμε για ένα σύστημα που λειτουργεί μονομερώς υπέρ των funds και αφήνει τους πολίτες ακάλυπτους και μετά τους ζητά να πουν κι «ευχαριστώ».
Μέσα σε αυτό το τοπίο αυθαιρεσίας, προβάλλει μόνο μία μικρή νότα αισιοδοξίας. Σύμφωνα με τον επιχειρηματία Γιάννη Μπαλίτη, ένα από τα funds φαίνεται πως άρχισε, επιτέλους, να εφαρμόζει τον νόμο 5193.
Πρόκειται για τη διάταξη που ορίζει ως ευάλωτα τα νοικοκυριά των οποίων η συνολική αξία ακίνητης περιουσίας δεν ξεπερνά τις 150.000 ευρώ και τα οποία, βάσει νόμου, προστατεύονται από τον πλειστηριασμό. Όχι ως χάρη. Όχι ως «καλή πρακτική». Αλλά ως νομική υποχρέωση.
Το γεγονός ότι η εφαρμογή του νόμου παρουσιάζεται σήμερα ως «θετική εξαίρεση» και όχι ως αυτονόητος κανόνας, λέει πολλά για το πώς λειτουργεί το σύστημα. Γιατί η προστασία των ευάλωτων δεν θα έπρεπε να εξαρτάται από τη διάθεση κάθε fund, αλλά να εφαρμόζεται , χωρίς παζάρια και καθυστερήσεις.
Η ελπίδα, λοιπόν, υπάρχει αλλά είναι σαφές ότι δεν αρκεί μία μεμονωμένη περίπτωση. Ο νόμος πρέπει να ισχύει για όλους. Διαφορετικά, δεν μιλάμε για κράτος δικαίου, αλλά για επιλεκτική εφαρμογή της νομιμότητας.
Να σημειώσουμε επίσης ότι σήμερα η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου τάχθηκε υπέρ των δανειοληπτών που έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη, ο οποίος αφορά περίπου 350.000 οφειλέτες.
Σύμφωνα με την απόφαση, οι τόκοι στα δάνεια θα υπολογίζονται με βάση τη μηνιαία δόση και όχι το σύνολο του χρέους, υιοθετώντας την εισήγηση του αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου, Σωτήρη Πλαστήρα. Η απόφαση εγκρίθηκε με ευρεία πλειοψηφία 35-12, σηματοδοτώντας μια σημαντική νίκη για τους δανειολήπτες και ενισχύοντας ουσιαστικά την προστασία τους.
