Ο γεννημένος στην Κολούμπια της Νότιας Καρολίνας σπουδαίος Έλληνας καλλιτέχνης της διασποράς, Constantine Manos (1934-2025), ήταν ήδη επαγγελματίας φωτογράφος, όταν ταξίδεψε μεταξύ 1961-1963 και φωτογράφισε τη ζωή σε απομακρυσμένα χωριά και νησιά της Ελλάδας, στην Όλυμπο στην Κάρπαθο, στην Κριτσά στην Κρήτη, στη Μάνη.
Ο Nikos Economopoulos, ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της σύγχρονης ελληνικής φωτογραφίας γεννήθηκε στην Καλαμάτα το 1953, σπούδασε στην Πάρμα και διέσχισε την Ελλάδα, την Τουρκία και χώρες των Βαλκανίων τις τελευταίες δυο δεκαετίες του 20ου αιώνα εστιάζοντας σε ευάλωτες ομάδες.
Ο γεννημένος στα Τίρανα το 1980 και εγκαταστημένος στην Ελλάδα με την οικογένειά του από τα 11 του χρόνια, Enri Canaj, επισκέφθηκε τη δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα μια πατρίδα που δεν αναγνώρισε και αναζήτησε εικόνες που ήταν χαραγμένες στη μνήμη του σε ανθρώπους από χωριά που μετακόμισαν σε μεγάλες πόλεις.
Τρεις γενιές φωτογράφων με κοινό σημείο αναφοράς τη σχέση τους με την Ελλάδα και τη συμμετοχή τους ως μέλη στο φημισμένο πρακτορείο Magnum Photos συναντώνται στην έκθεση «Τρεις δρόμοι: Constantine Manos, Nikos Economopoulos, Enri Canaj», που παρουσιάζεται στο MOMUS-Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης σε συνδιοργάνωση με το Μουσείο Μπενάκη.
«Η έκθεση είναι ένας φόρος τιμής σε τρεις ανθρώπους οι οποίοι έχουν διαφορετική, αλλά έντονη και στενή σχέση με την Ελλάδα και έχουν επίσης σχέση ή είχαν σχέση με το σπουδαίο πρακτορείο Magnum, το οποίο από το 1947 και μέχρι σήμερα γράφει την ιστορία του κόσμου σε εικόνες», υπογράμμισε ο επιμελητής της έκθεσης, Ηρακλής Παπαϊωάννου, κατά τη διάρκεια των εγκαινίων της.
«Πάρα πολλές από τις πολύ σημαντικές εικόνες που έχουν ήδη εγγραφεί στη συλλογική μας μνήμη είναι εικόνες των πιο προικισμένων ανθρώπων της φωτογραφίας, που είναι μέλη αυτού του πρακτορείου και μέσα από αυτή την έκθεση θεωρώ ότι έχουμε την ευκαιρία να τιμήσουμε, αν θέλετε, και αυτή τη δημιουργική σειρά ανθρώπων», επισήμανε.
Τόνισε ακόμη ότι, παράλληλα, η έκθεση είναι και ένα βλέμμα στη φωτογραφία δρόμου, η οποία ήταν μια πολύ ζωντανή παράδοση σε παλαιότερες δεκαετίες. «Σήμερα έχει δώσει τη θέση της σε άλλα ρεύματα, αλλά στη δική μας καρδιά είναι ακόμη πολύ ζωντανή και στη σημερινή εποχή. Και η επικαιρότητα αυτού του έργου σήμερα κοντά μας» ανέφερε ο κ. Παπαϊωάννου.
«Ενώ οι τρεις φωτογράφοι δούλεψαν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους και σε διαφορετικά γεωγραφικά σημεία, η έκθεση είναι σαν να συνδέει τον χωροχρόνο», παρατήρησε ο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του Μητροπολιτικού Οργανισμού Εικαστικών Τεχνών, MOMus, Επαμεινώνδας Χριστοφιλόπουλος.
Φαίνεται, ενώ περνάνε οι δεκαετίες, κάποια πράγματα μένουν ίδια. Η Αλβανία που βλέπουμε εκεί πέρα είναι η Ελλάδα πριν από 30 – 40 χρόνια και όλα συνδέονται καταπληκτικά, τόνισε, σημειώνοντας ότι στις φωτογραφίες της έκθεσης ο άνθρωπος αποτυπώνεται με ένα πολύ ξεκάθαρο τρόπο.
Η συνδιοργάνωση της έκθεσης και η συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη μας έχει δώσει μεγάλη χαρά, είπε η αναπληρώτρια καλλιτεχνική διευθύντρια του MOMUS-Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, Αρετή Λεοπούλου και ευχαρίστησε την υπεύθυνη φωτογραφικών αρχείων του Μουσείου Μπενάκη, Αλίκη Τσίργιαλου, που εκπροσώπησε το Μουσείο. «Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω το διοικητικό συμβούλιο του Momus που ακολουθεί το όραμα που προσπαθούμε να κρατάμε ζωντανό στο Μουσείο Φωτογραφίας, όλους τους συντελεστές για τη σωστή παραγωγή και εκτέλεση της έκθεσης αυτής, τον επιμελητή, Ηρακλή Παπαϊωάννου και τους δύο καλλιτέχνες που μας έχουν κάνει την τιμή να είναι σήμερα εδώ, τον Νίκο Οικονομόπουλο και τον Ένρι Τσανάι», πρόσθεσε.
«Φωτογραφική απεικόνιση της πραγματικότητας γύρω μας μέσα από το φίλτρο του καθενός από εμάς»
Η έκθεση έχει να κάνει με τη συνέχεια των γενεών, δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Νίκος Οικονομόπουλος. «Εμένα με πρότεινε στο Magnum ο Μάνος το ‘90. Εγώ πρότεινα τον Ένρι πριν από 6, 7 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι υπήρχε σίγουρα μία εκτίμηση και συνέχεια των γενεών. Οπότε, αυτή ήταν η ιδέα του επιμελητή Ηρακλή Παπαϊωάννου, η οποία είναι εξαιρετική, κατά τη γνώμη μου», επισήμανε.
Αναφερόμενος στο Magnum, είπε ότι από τότε που ιδρύθηκε είχε θέσει πάρα πολύ ψηλά στάνταρντ. Ο Robert Capa από πλευράς φωτορεπορτάζ και ο Henri-Cartier Bresson σε επίπεδο εικαστικό ήταν ό,τι καλύτερο κυκλοφορούσε στην εποχή τους, που σημαίνει ότι βάλανε αυτή τη σφραγίδα το ‘47 -‘48 που ιδρύθηκε και από τότε καθιέρωσαν και μια διαδικασία εισδοχής νέων μελών, η οποία ήταν αρκετά δύσκολη.
«Δεν ήταν απλό, δηλαδή έπρεπε κάποιος να σε προτείνει. Στη συνέχεια έπρεπε να ψηφιστείς την πρώτη φορά από το 50% συν 1, μετά από 2 χρόνια έπρεπε να δείξεις τι έκανες αυτά τα 2 χρόνια και να ξαναψηφιστείς, αυτή τη φορά με τα 2/3 συν 1. Και την τρίτη φορά, μετά από δύο χρόνια πάλι να ξαναψηφιστείς επί του συνόλου του έργου σου και ήταν πάλι 2/3 συν 1, οπότε ήταν μια πολύ μακριά διαδικασία, μερικές φορές επώδυνη. για κάποιους φωτογράφους», επισήμανε.
«Τώρα, εμείς οι τρεις εδώ είμαστε κατά κάποιο τρόπο περίπου στην ίδια γραμμή, στην ίδια ευθεία με το κομμάτι του Cartier Bresson κυρίως και όχι τόσο πολύ του Capa που ήταν το πολεμικό φωτορεπορτάζ, με το οποίο εμείς οι τρεις δεν είχαμε καμία σχέση», τόνισε ο Νίκος Οικονομόπουλος.
Στην έκθεση «Τρεις δρόμοι: Constantine Manos, Nikos Economopoulos, Enri Canaj» παρουσιάζονται επιλεγμένες φωτογραφίες μου από έκθεση που διοργανώθηκε το 2005 στο Μουσείο Μπενάκη. Τότε είχε κυκλοφορήσει από το Μουσείο το βιβλίο με τίτλο “Οικονομόπουλος Φωτογράφος”, που ήταν επιλογή δική μου και η πιο σημαντική ενότητά του είχε να κάνει με τα Βαλκάνια, αλλά είχε και φωτογραφίες από την Ελλάδα και από αλλού, εξήγησε ο Νίκος Οικονομόπουλος.
Στην έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη είχαν παρουσιαστεί 150 φωτογραφίες, τις οποίες όλες τις είχα τυπώσει εγώ, που για μένα ήταν άθλος, γιατί δεν μου άρεσε ο σκοτεινός θάλαμος. Έναν ολόκληρο χειμώνα κάθισα και τύπωσα όλες τις φωτογραφίες για την έκθεση, σημείωσε.
«Η θεματολογία είναι η χαρά της καθημερινής ζωής, δηλαδή είναι η φωτογραφική απεικόνιση της πραγματικότητας γύρω μας και μέσα από το φίλτρο του καθενός από εμάς. Νομίζω αυτό είναι κατά κάποιο τρόπο και η ιστορία της σύγχρονης παγκόσμιας φωτογραφίας, στην επονομαζόμενη φωτογραφία δρόμου. Είναι η συμμετοχή μας με έναν όσο πιο ειλικρινή τρόπο μπορούμε στα τεκταινόμενα γύρω μας, στη ζωή μας. Είναι μια ειλικρινής όμως προσέγγιση», υπογράμμισε.
Ο Ένρι Τσανάι ευχαρίστησε για την ωραία έκθεση, τονίζοντας ότι τη θεωρεί πολύ σημαντική, γιατί βλέπει πρώτη φορά συγκεντρωμένες φωτογραφίες που δημιουργήθηκαν πριν από πολλά χρόνια. «Για μένα όλη αυτή η διαδρομή, η επιστροφή πίσω στις ρίζες, ήταν πάρα πολύ σημαντική για να μπορώ να βρω τον εαυτό μου. Οπότε, δείχνοντας αυτή τη δουλειά είναι σαν να υπάρχει μια αποσυμπίεση από μέσα μου και πραγματικά την βλέπω πρώτη φορά και έχω συγκινηθεί και εγώ βλέποντας τις εικόνες αυτές» ανέφερε και ευχαρίστησε τον Νίκο Οικονομόπουλο τονίζοντας ότι το βιβλίο του με τίτλο Βαλκάνια, ήταν στην ουσία το έναυσμα για να μπορέσει να ξεκινήσει και να δημιουργήσω αυτά τα έργα και να αγαπήσει τη φωτογραφία.
Η έκθεση «Τρεις δρόμοι: Constantine Manos, Nikos Economopoulos, Enri Canaj» παρουσιάζεται στο MOMUS-Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, από τις 19 Φεβρουαρίου έως τις 24 Μαΐου 2026.
Σήμερα, Παρασκευή, 20 Φεβρουαρίου 2026, στις 19:00-21:00, οι φωτογράφοι Νίκος Οικονομόπουλος και Enri Canaj συζητούν με τον επιμελητή της έκθεσης, Ηρακλή Παπαϊωάννου, και το κοινό για το έργο τους και τις διαστάσεις της φωτογραφίας δρόμου στη σύγχρονη εποχή.
πηγή ΑΠΕ ΜΠΕ
*Τις συν. φωτογραφίες παραχώρησε το MOMUS – Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης
