Στις 22 Μαΐου 1914 ο Χέρμαν Πουλ Μπλάουντ αφίχθη στη Γη, στο Μπέρμιγχαμ της Αλαμπάμα. Πολλά χρόνια αργότερα αποκήρυξε την πραγματική του ταυτότητα υιοθετώντας μια μυθική, ειρηνοποιό περσόνα με καταγωγή από τον Κρόνο, έγινε ο Σαν Ρα και εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο εμβληματικούς και παραγωγικούς τζαζ μουσικούς του 20ου αιώνα.
Ήταν από τους πρώτους τζαζίστες που χρησιμοποίησε συνθεσάιζερ και από τους πρώτους μαύρους μουσικούς που ίδρυσε δική του δισκογραφική εταιρεία και έκανε την παραγωγή σε περισσότερους από 200 δίσκους.
Πιανίστας, συνθέτης, αρχηγός μπάντας, οραματιστής, δάσκαλος, ποιητής και στοχαστής συνέβαλε στην πολιτιστική και πολιτική αφύπνιση των Αφροαμερικανών κατά τη δεκαετία του ’60, τονίζοντας την αφρικανική καταγωγή της τζαζ, εμπνέοντας υπερηφάνεια για την ιστορία των μαύρων και κηρύσσοντας τις πνευματικές και μυστικιστικές διαστάσεις της μουσικής του.
Στη «Μαγική Πόλη» το φυλετικά διαχωρισμένο Μπέρμιγχαμ στον βιομηχανικό Νότο της Αμερικής που αποτέλεσε το εύφορο έδαφος για την ανάπτυξη της μυστικιστικής σκέψης και της μουσικής του Σαν Ρα ταξιδεύουν τους θεατές μέσα από το ντοκιμαντέρ τους «The Magic City – Birmingham According to Sun Ra» οι Γάλλοι παραγωγοί και σκηνοθέτες με έδρα το Βέλγιο, Γκιγιόμ Μοπέν και Πάμπλο Γκουαρίς.
«Θέλαμε να γυρίσουμε μία ταινία για το Μπέρμιγχαμ σε συνεργασία με την τοπική κοινότητα και θέλαμε πραγματικά να γίνουμε εμείς οι ίδιοι χαρακτήρες της πόλης» δήλωσε ο Γκιγιόμ Μοπέν, μουσικός και θαυμαστής του Σαν Ρα, αναφερόμενος στο ντοκιμαντέρ που συνδυάζει αρχειακό υλικό με αναπαραστάσεις και έκανε διεθνή πρεμιέρα στο 28ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.
O Γκιγιόμ Μοπέν ανακάλυψε τον Sun Ra όταν φοιτούσε στο λύκειο και τα πρώτα χρόνια στο πανεπιστήμιο, όταν άκουσε από έναν φίλο μου το Space is the Place σε CD και άρχισε να αγοράζει τα άλμπουμ του.
«Στην αρχή θέλαμε να κάνουμε μία ταινία μικρού μήκους για τον Σαν Ρα, επικεντρωμένη στην εμφάνισή του στην αμερικανική τηλεόραση, στο σόου Saturday Night Live. Οπότε γράψαμε το σενάριο για μία μικρού μήκους ταινία πριν από πολύ καιρό και ήταν δύσκολο να κάνουμε την παραγωγή. Καθώς δουλεύαμε σε αυτό καταλάβαμε ότι χρειαζόμασταν μια μεγάλης διάρκειας ταινία επειδή η μουσική του και ο τρόπος σκέψης του είναι σύνθετα και θέλαμε να εξηγήσουμε από που προέρχεται και ποια είναι η φιλοσοφία του» τόνισε ο Πάμπλο Γκουαρίς.
«Ο Σαν Ρα έμεινε 32 χρόνια στο Μπέρμιγχαμ και δεν υπάρχουν ηχογραφήσεις, ούτε φωτογραφίες του στην πόλη και προσπάθησε να διαγράψει αυτό το κομμάτι της ζωής του. Για πολύ καιρό δεν μιλούσε γι’ αυτό. Δεν ήθελε να είναι συνδεδεμένος με αυτή την περιοχή. Ήθελε να είναι ένας άγγελος, ένα κοσμικό ον» ανέφερε ο Πάμπλο Γκουαρίς.
«Θεωρήσαμε όμως ότι υπάρχουν πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία για τα χρόνια του στο Μπέρμιγχαμ. Ήταν ένας τρόπος να αφηγηθούμε κάτι καινούριο για τον Σαν Ρα και ήταν επίσης ένας τρόπος οι άνθρωποι που δεν γνωρίζουν τον Σαν Ρα να εισέλθουν στην ιστορία του, επειδή το ντοκιμαντέρ είναι η αρχή της ιστορίας του» υπογράμμισε.
«Δεν μας αρέσουν τα περισσότερα μουσικά ντοκιμαντέρ. Έχουν πάντα τα ίδια μοτίβα, συζητήσεις, συνεντεύξεις και μετά αρχεία και μετά έναν παλιό παραγωγό σε ένα στούντιο να θυμάται. Θέλαμε να κάνουμε ενός είδους αντι-μουσικό ντοκιμαντέρ» εξήγησε ο Γκιγιόμ Μοπέν.
Μια ταινία για τη Μαγική Πόλη μαζί με τους ανθρώπους της
Το 1926, μια μεγάλη ηλεκτρική πινακίδα ανεγέρθηκε έξω από τον τερματικό σταθμό του Μπέρμιγχαμ που έγραφε «Καλώς ήρθατε στο Μπέρμιγχαμ, τη Μαγική Πόλη». Η φράση και η ίδια η πινακίδα αναφέρονται στο πρωτοποριακό free τζαζ άλμπουμ του Sun Ra του 1966, The Magic City.
«Θέλαμε επίσης να κάνουμε μια ταινία για μια πόλη, για το Μπέρμιγχαμ. Και, πριν από αυτό το ντοκιμαντέρ, είχα ήδη δύο ιδέες για να κάνω ταινίες για αμερικανικές πόλεις. Έτσι επαναχρησιμοποίησα λίγο ό,τι είχα στο μυαλό μου για αυτό» σημείωσε διευκρινίζοντας ότι μία από τις πηγές έμπνευση ήταν η ταινία «Be Kind Rewind» του Μισέλ Γκοντρί.
«Στο τέλος της ταινίας του Μισέλ Γκοντρί όλοι οι κάτοικοι δημιουργούν μια ταινία μαζί με πολύ τρελές ιδέες, αλλά πολύ απλές για τον Fats Waller, έναν άλλο σπουδαίο πιανίστα της τζαζ που υποτίθεται ότι γεννήθηκε στο κτίριο όπου βρίσκονται. Και έτσι σκεφτήκαμε ότι πρέπει να χρησιμοποιήσουμε αυτό το είδος ενέργειας και να κάνουμε την ταινία όχι για τους ανθρώπους, αλλά μαζί τους» πρόσθεσε.
Οι δημιουργοί του ντοκιμαντέρ ταξίδεψαν τρεις φορές στην Αμερική, πέρασαν συνολικά 8 μήνες στο Μπέρμιγχαμ και επισκέφθηκαν μέρη, όπως το Τuxedo Junction με τις τζαζ μουσικές σκηνές, την Τεκτονική Στοά Prince Hall και το Λύκειο A.H. Parker, όπου ο Σαν Ρα σπούδασε τζαζ με τον καθηγητή μουσικής τον John T. “Fess” Whatley.
«Μάθαμε πολλά πράγματα και δημιουργήσαμε πολλούς δεσμούς με τους ανθρώπους» τόνισε ο Πάμπλο Γκουαρίς επισημαίνοντας ότι η μεγαλύτερη έκπληξη ήταν ότι γνώρισαν την οικογένειά του.
«Ο Σαν Ρα ήταν ένας άγγελος, δεν είχε σεξουαλικότητα και παιδιά, αλλά είχε μερικές ανιψιές και ανιψιούς και μας έδωσαν το VHS με την τελετή ταφής του» ανέφερε ο Γκιγιόμ Μοπέν.
«Επιδιώξαμε να μιλήσουμε και για το παρόν και να αναγνωρίσουμε το γεγονός ότι στις μέρες μας υπάρχουν πολλοί άνθρωποι στο Μπέρμιγχαμ που συνεχίζουν την κληρονομιά του και τιμούν τον Σαν Ρα. Έτσι, η ταινία τελειώνει με μια σκηνή από εκδήλωση στη μνήμη του και υπαίθρια προβολή εκδοχής του ντοκιμαντέρ σε εξέλιξη» σημείωσε.
«Ο δεσμός με τους ανθρώπους ήταν πολύ δυνατός. Έτσι, αυτός ήταν ένας τρόπος να ευχαριστήσουμε τους ανθρώπους που γνωρίσαμε κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων και μας βοήθησαν. Τους συμπεριλάβαμε στην ταινία» ανέφερε.
Το ντοκιμαντέρ μοιάζει με μυθιστόρημα και είναι χωρισμένο σε κεφάλαια. Επικεντρώνεται στα νεανικά χρόνια του Σόνι Μπλαόυν στο Μπέρμιγχαμ, προτού μετακομίσει στο Σικάγο ως νεαρός μουσικός, και στην επιστροφή του στην πόλη του ως διάσημος τζαζίστας Sun Ra στα τέλη της δεκαετίας του 1980.
Ο Σαν Ρα δημιούργησε τη δική του δισκογραφική τη δεκαετία του ‘50. Μια δισκογραφική εταιρεία που ανήκε σε μαύρο, ήταν ανήκουστο, ήταν μοναδικό, είπε ο Γκιγιόμ Μοπέν και ο Πάμπλο Γκουαρίς πρόσθεσε ότι στη μελωδία «India» o θρυλικός μουσικός παίζει συνθεσάιζερ.
«Και αυτή ήταν η πρώτη τζαζ μελωδία, στην οποία χρησιμοποιήθηκε ηλεκτρικό πιάνο» τόνισε.
Ένας χαρακτήρας από το σύμπαν με γήινη καταγωγή
«Θέλαμε να μιλήσουμε για αυτόν ως σημαντικό μουσικό και το γεγονός ότι ήταν εκκεντρικός είναι τόσο προφανές που δεν θέλαμε να το υπογραμμίσουμε ή να αναζητήσουμε αυτό το είδος προσέγγισης» εξήγησε ο Γκιγιόμ Μοπέν τονίζοντας ότι στο Μπέρμιγχαμ γνώρισαν και άλλους εκκεντρικούς χαρακτήρες τον ζωγράφο, γλύπτη και μουσικό Λόνι Χόλεϊ, τον συγγραφέα Τζιμ Ριντ.
«Και όταν καταλαβαίνεις τη σκληρή πολιτική κατάσταση της πόλης, δεν είναι περίεργο που υπάρχουν άνθρωποι που είναι πολύ ευαίσθητοι ή πολύ έξυπνοι ή θα στρέφονταν σε κάποια εκκεντρικότητα επειδή δεν μπορείς να αντιμετωπίσεις την πραγματικότητα με αυστηρότητα» είπε.
Ο Σαν Ρα, σύμφωνα με τον Γκιγιόμ Μοπέν, υποστήριζε ότι η ιστορία των μαύρων στην Αμερική είναι μύθος. Έλεγε ότι οι πρόγονοί του δεν έφθασαν στη νήσο Έλις, ότι δεν ήταν αληθινά τα όσα λέγονταν για τους μαύρους, γιατί στην πραγματικότητα δεν μπορούσες να φερθείς σε ανθρώπους με αυτόν τον τρόπο.
Έλεγε ακόμη ότι οι Φαραώ ήταν μαύροι. «Υπήρχαν μαύροι ηγεμόνες και προσπαθούν να μας κάνουν να πιστέψουμε ότι είμαστε οι σκλάβοι» υποστήριζε.
Για να έχει πρόσβαση σε βιβλία ο Σαν Ρα πήγαινε στον Τεκτονικό Ναό για μαύρους. Εκεί έβρισκε βιβλία εσωτερισμού, ήρθε σε επαφή με λογοτεχνία που αφορούσε μόνο τους μύθους. Τα όρια μεταξύ πραγματικότητας και μύθων στον Σαν Ρα είναι πολύ θολά, ανέφερε ο Πάμπλο Γκουαρίς. Προσπαθεί πραγματικά να απεικονίσει την πραγματικότητα μέσα απο μυθοπλασία και μύθο και ιστορίες. Είναι ένας κοσμικός χαρακτήρας, πρόσθεσε.
Στόχος των δημιουργών του ντοκιμαντέρ ήταν να αναδείξουν πως ο Σαν Ρα προερχόταν από μια παράδοση και από μια κοινότητα. Ήθελαν η ταινία να επικεντρώνεται στον ίδιο, αλλά να εστιάζει επίσης στον τόπο από τον οποίο προέρχεται.
«Θέλαμε να δείξουμε, λοιπόν, ότι είναι από το σύμπαν, επειδή αυτό έλεγε, αλλά ότι έχει επίσης γήινη καταγωγή, που τον διαμόρφωσε ως μουσικό και ως άνθρωπο» υπογράμμισε ο Πάμπλο Γκουαρίς.
Μετά τη συμμετοχή στο 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης στο Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα Film Forward το «The Magic City – Birmingham According to Sun Ra» συμπαραγωγή Γαλλίας, Ιταλίας και Βελγίου θα παρουσιαστεί στα τέλη Μαρτίου σε Φεστιβάλ στο Νάσβιλ.
πηγή ΑΠΕ ΜΠΕ
