Ένα διαφορετικό βλέμμα στην ιστορία της αρχαιολογικής έρευνας και της πανεπιστημιακής διδασκαλίας επιχειρεί να προσφέρει το Μουσείο Εκμαγείων του ΑΠΘ με τη νέα του έκθεση, η οποία φωτίζει άγνωστες πτυχές της συνεργασίας του ιδρύματος με το θρυλικό εργαστήριο των Émile Gilliéron, πατέρα και υιού.
Στόχος είναι να αναδειχθεί πώς μια σειρά αντιγράφων και εκμαγείων, που αποκτήθηκαν σχεδόν έναν αιώνα πριν, διαμόρφωσαν τη Διδακτική Συλλογή του Πανεπιστημίου και άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα στη μελέτη της αρχαίας τέχνης στην Ελλάδα.
Στο επίκεντρο της έκθεσης «Μουσείο Εκμαγείων ΑΠΘ και Εργαστήριο Gilliéron: ένας αιώνας δημιουργικής συνεργασίας», που εγκαινιάστηκε σήμερα στο Αμφιθέατρο του Μουσείου Εκμαγείων στη Φιλοσοφική Σχολή, βρίσκονται τα αντίγραφα μινωικών και μυκηναϊκών έργων που αγοράστηκαν το 1930 από το εργαστήριο Ζιλλιερόν, καθώς και τα εκμαγεία αρχαϊκής γλυπτικής που εμπλούτισαν τη νεοσύστατη τότε Διδακτική Συλλογή Αρχαίας Τέχνης.
«Το αφήγημα της έκθεσης συμπληρώνεται από σπάνιο αρχειακό υλικό, εν πολλοίς άγνωστο, το οποίο μεταφέρθηκε από τη Γαλλική Σχολή Αθηνών», είπε καλωσορίζοντας το κοινό που γέμισε την αίθουσα η διευθύντρια του Μουσείου Εκμαγείων, καθηγήτρια του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ, Ελένη Μανακίδου.
Όπως εξηγεί η ίδια, στις ενότητες της παρουσίασης αποτυπώνονται οι τεχνικές του εργαστηρίου Ζιλλιερόν, οι διαδρομές τους στη Βόρεια Ελλάδα και τρεις τουλάχιστον ξεχωριστοί σταθμοί, με ιδιαίτερη ιστορική και κοινωνικοπολιτική σημασία. Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στο πρωτότυπο χρονολόγιο 1875-1950, που τοποθετεί το έργο των καλλιτεχνών στο ιστορικό τους πλαίσιο.
Από την πλευρά της, η αρχαιολόγος Χριστίνα Μητσοπούλου, από το πρόγραμμα «Αρχείων Gilliéron» της Γαλλικής Σχολής Αθηνών, τονίζει τη σημασία της οικογένειας Gilliéron για την πολιτιστική ιστορία της χώρας. Υπενθυμίζει ότι ο Gaston Gilliéron, μαζί με τον Ερνέστ Εμπράρ, ήταν από τους ελάχιστους που είχαν άδεια να διδάσκουν στη γαλλική γλώσσα στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο στις αρχές του 20ού αιώνα, ενώ ο ρόλος των Ζιλλιερόν «ξεπερνούσε κατά πολύ» τον στενό τίτλο του αρχαιολογικού καλλιτέχνη.
Η κ. Μητσοπούλου υπογραμμίζει ότι οι Ζιλλιερόν υπήρξαν «πολύγλωσσοι στην καλλιτεχνική τους έκφραση», ικανοί να σχεδιάσουν σε κάθε τεχνοτροπία, από τη νεολιθική έως και τη δυτική αναγέννηση, ενώ συνέβαλαν καθοριστικά στην τεκμηρίωση εμβληματικών ανασκαφών σε πέντε ηπείρους. Στην έκθεση παρουσιάζονται αντιπροσωπευτικά έργα τους, επιλεγμένα ώστε να συμβολίσουν το μεγαλύτερο σώμα του υλικού που ακόμη μελετάται. Ξεχωριστή θέση καταλαμβάνουν τα άγνωστα πρώτα βήματά τους στη Μακεδονία, καθώς και πτυχές της εργασίας τους στη βυζαντινή τέχνη και στη χρήση της αρχαίας εικονογραφίας για πολιτικούς σκοπούς.
Η έκθεση αποκτά ιδιαίτερη διάσταση και λόγω της επετείου των δέκα χρόνων από την παράδοση του πρώτου μέρους της δωρεάς της οικογένειας Gilliéron προς τη Γαλλική Σχολή Αθηνών. Το αρχείο και τα υλικά κατάλοιπα του εργαστηρίου τους αποτελούν πια μία από τις σημαντικότερες συλλογές του είδους στην Ευρώπη, ενώ, όπως υπογραμμίζεται, η Συλλογή Εκμαγείων του ΑΠΘ «παραμένει η μοναδική ενεργή συλλογή αρχαιολογικών αντιγράφων Ζιλλιερόν στην Ελλάδα».
Το παρών στα εγκαίνια έδωσε και ο Émile Gaston (Αιμίλιος) Gilliéron, δισέγγονος του Louis Émile Emmanuel Gilliéron, ενώ η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 25 Ιουνίου 2026, με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.
πηγή ΑΠΕ ΜΠΕ
