Στην αιχμή της ευρωπαϊκής διαστημικής τεχνολογίας βρίσκονται Έλληνες επιστήμονες από τη Θεσσαλονίκη, που συγκαταλέγονται σε κορυφαία ομάδα ειδικών του συστήματος δορυφόρων Galileo. Πρόκειται για επιστήμονες, προερχόμενους από τη δεξαμενή αποφοίτων του ΑΠΘ, που αποτελούν βασικά στελέχη της ομάδας ειδικών του προγράμματος Galileo στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA), επιβεβαιώνοντας ότι η ελληνική ανώτατη εκπαίδευση μπορεί να σταθεί επάξια στην πρώτη γραμμή της παγκόσμιας διαστημικής έρευνας.
Ο Μιγκέλ Μαντέιγκα Μπαουτίστα, επικεφαλής του Galileo Programme Office της ESA, μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό του ΑΠΕ-ΜΠΕ «Πρακτορείο 104,9 FM», με αφορμή την πρόσφατη, επιτυχημένη εκτόξευση των δορυφόρων 33 και 24, στο Ευρωπαϊκό Κοσμοδρόμιο στο Κουρού, αναφέρθηκε στους εξαιρετικούς αυτούς επιστήμονες που έχει στην ομάδα του. «Από τη Θεσσαλονίκη έχω τρία σημαντικά στελέχη στην ομάδα μου. Έχετε δημιουργήσει εξαιρετικούς επιστήμονες στην Ανώτατη Εκπαίδευση. Ξέρετε, έχουμε έναν πολύ σημαντικό αριθμό Ελλήνων μηχανικών που δουλεύουν στην ομάδα μας, εργάζονται σε ποικίλες, σημαντικές ειδικότητες, όπως -για παράδειγμα- αυτή του Μηχανικού Συστημάτων Σήματος και Πλοήγησης (Signal and Navigation Systems Eangineer) ή του Μηχανικού Συστημάτων και Τεχνολογιών (Communication Systems & Technologies Engineer)», ανέφερε το στέλεχος του Παγκόσμιου Συστήματος Δορυφορικής Πλοήγησης της Ευρώπης.
«Αυτό που συνέβη», εξήγησε, «είναι πως κάπου στο 2007 με 2008 υπήρχε μια μεγάλη ροή στελεχών από αρκετές χώρες, όπως η Ελλάδα. Μηχανολόγοι πολύ υψηλής ποιότητας μετακινήθηκαν πιο βόρεια στην Ευρώπη, για εργασιακούς λόγους. Όταν ξεκίνησα να είμαι σε αυτή τη θέση, πριν από 25 χρόνια συγκριτικά με σήμερα, η διαφορά στο προσωπικό σε όλες τις ομάδες είναι πολύ διαφορετική. Υπάρχει συνεισφορά χωρών, όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία. Η Θεσσαλονίκη μάς έχει χαρίσει πολύ σημαντικά στελέχη».
Το επίπεδο των γνώσεων που έρχεται από Πανεπιστήμια, όπως το ΑΠΘ είναι, όπως τόνισε, σημαντικό. «Γνώσεις τις οποίες βρίσκει κανείς όχι μόνο στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος σε κεντρικό επίπεδο, αλλά και σε πάρα πολλές χώρες σε όλη την Ευρώπη. Είναι πολύ καλοί μηχανολόγοι και είναι και πολλές εταιρείες που προχωρούν σε προσλήψεις πέρα από εμάς στο Galileo. Αυτό το ταλέντο είναι κάτι πολύ σημαντικό για την ανάπτυξη της τεχνολογίας του διαστήματος», τόνισε ο επικεφαλής του Galileo Programme Office της ESA, εξηγώντας πώς Έλληνες επιστήμονες έχουν πια αλλάξει το μείγμα του ανθρώπινου δυναμικού στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος.
«Είμαστε πολύ περήφανοι γι’ αυτό. Όλες οι χώρες της Ευρώπης και πόλεις όπως η Θεσσαλονίκη συνεισφέρουν σημαντικά στις δραστηριότητες διαστημικής μηχανολογίας και τεχνολογίας», σημείωσε με έμφαση ο κ. Μπαουτίστα, παρουσιάζοντας τον χώρο, όπου βρίσκεται ένας από τους 16 ειδικούς σταθμούς που φροντίζουν ώστε να έχουμε ακρίβεια στην καθημερινή μας πλοήγηση, τους Galileo IOV (In-Orbit Validation) Ground Stations.
Για την ομάδα του Galileo με τους Έλληνες μηχανολόγους, η τελευταία εκτόξευση ήταν σημαντική. «Κάθε εκτόξευση είναι σημαντική, η συγκεκριμένη, όμως, είχε κάτι ιδιαίτερο, αφού εκτοξεύσαμε τους δορυφόρους μας με το νέο πύραυλο Ariane 6. Είναι η πέμπτη εκτόξευση του συγκεκριμένου πυραύλου, αλλά η πρώτη με την οποία είχαμε την εκτόξευση δορυφόρων Galileo. Είναι μάλιστα η πρώτη φορά που ένας Ariane 6 εκτοξεύει στη λεγόμενη Μέση Τροχιά (ΜΕΟ, medium Earth orbit), που σημαίνει στα 23.000 χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια της Γης! Είχαμε ιδιαίτερη προσμονή ώστε να είναι βέβαιο πως θα έχουμε δύο νέους δορυφόρους σε τροχιά», τόνισε ο επικεφαλής της ομάδας με τους ταλαντούχους Έλληνες μηχανολόγους του ΑΠΘ.
Το ευρωπαϊκό αυτό σύστημα, σύμφωνα με τον κ. Μπαουτίστα, είναι το παγκόσμιο δορυφορικό σύστημα πλοήγησης που εξασφαλίζει την υψηλότερη ακρίβεια στον πλανήτη. «Άλλα συστήματα δορυφορικής πλοήγησης κάνουν αναβάθμιση δύο με τρεις φορές την ημέρα, το Galileo, χάρη στον τρόπο που λειτουργεί με τους σταθμούς βάσης του, κάνει τις αναβαθμίσεις συνεχώς. Όταν αποφασίστηκε να γίνει το σύστημα, σχεδιάσαμε να δημιουργήσουμε ένα σύστημα σε πραγματικό χρόνο και κατασκευάσαμε 16 τοποθεσίες σε όλο τον κόσμο. Σε αυτές τις υποδομές έχουμε μεγάλους σταθμούς (σ.σ με κεραίες) αλλά και μικρότερους για υπάρχει διαρκής σύνδεση και να έχουμε μεγαλύτερη ακρίβεια από το σύστημα GPS», εξήγησε.
Θέσεις εργασίας
Μια καριέρα στον χώρο της διαστημικής τεχνολογίας για όσους έχουν ενδιαφέρον για τα STEM επαγγέλματα από τη Θεσσαλονίκη, την Ελλάδα, είναι εφικτή, σύμφωνα με τον κ. Μπαουτίστα. «Σε είκοσι χρόνια θα καταλήξουν σε πολύ όμορφους τομείς· μπορεί να είναι το διάστημα, μπορεί αλλού. Όλο και περισσότερο προσλαμβάνουμε, βγάζουμε στην αγορά κάπου 150 θέσεις. Κάποιες φορές πηγαίνουν στις διαστημικές υπηρεσίες, άλλοτε στο κομμάτι της βιομηχανίας διαστήματος. Όταν ξεκίνησα υπήρχαν περίπου είκοσι θέσεις τον χρόνο, τώρα υπάρχουν ανάγκες για περίπου 200 θέσεις εργασίας τον χρόνο, οπότε ο τομέας της διαστημικής τεχνολογίας έχει εκραγεί τα τελευταία χρόνια. Θα προσλάβουμε όποιον/όποια έχει τα προσόντα μετά από μία διαγωνιστική διαδικασία, για να δουλέψει για εμάς», σημείωσε ο κ. Μπαουτίστα.
Το πόσο σημαντικό είναι να ενδιαφερθούν νέοι Έλληνες επιστήμονες για τον χώρο της διαστημικής τεχνολογίας, τόνισε, από την πλευρά του, ο Κρίστοφ Κάουτς (Christoph Kautz), διευθυντής στη Γενική Διεύθυνση Αμυντικής Βιομηχανίας και Διαστήματος (DG DEFIS) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο τμήμα για την Διαστημική Πολιτική, τη Δορυφορική Πλοήγηση και την Παρατήρηση της Γης. «Προσπαθούμε ό,τι μπορούμε περισσότερο ώστε να πετύχουμε να προσελκύσουμε επιστήμονες και ελπίζουμε πως θα το καταφέρουμε. Ένα σύστημα τόσο καινοτόμο όπως το Galileo είναι ελκυστικό! Προσκαλώ όλους τους Έλληνες επιστήμονες να κοιτάξουν το Διάστημα και τον τομέα του Μηχανολογίας, όπως και τις διαστημικές τεχνολογίες γενικότερα. Εάν τους φανούν ενδιαφέρουσες, θα δουν κάτι πραγματικά συναρπαστικό καθώς θα εργάζονται στο… όριο των όσων οι νόμοι της Φυσικής επιτρέπουν να κάνει κάποιος. Εκτιμώ πως αυτή θα είναι μια καλή πρόκληση για κάθε νέο άτομο», είπε ο κ. Κάουτς.
Μηνύματα μιας διαστημικής Ευρώπης
«Η επιτυχημένη εκτόξευση των νέων δορυφόρων Galileo δίνει δύο μηνύματα. Το πρώτο είναι ότι ως Ευρώπη έχουμε διασφαλίσει τη στρατηγική μας αυτονομία και την ανεξάρτητη πρόσβασή μας στο Διάστημα, όπως δείξαμε με τον Ariane 6. Το δεύτερο είναι πως έχουμε δείξει ότι είμαστε ικανοί να ανανεώσουμε και να διασφαλίσουμε την ανθεκτικότητα του αστερισμού (σ.σ των δορυφόρων Galileo) με έναν αυτόνομο τρόπο και πάλι χάρη στον πύραυλο Ariane 6. Έχουμε μπροστά μας ακόμη δύο εκτοξεύσεις με φορτίο τους δορυφόρους 1ης Γενιάς και καλώς εχόντων των πραγμάτων, στο τέλος του 2027, θα αρχίσουμε να εκτοξεύουμε τη 2η γενιά των δορυφόρων, που είναι ακόμη πιο ισχυροί, πιο ακριβείς, πιο ψηφιακοί. Θα λανσάρουμε στα χρόνια που ακολουθούν νέες υπηρεσίες -όπως η Υπηρεσία Επείγουσας κατάστασης, που θα επιτρέπουν να υπάρχει επικοινωνία με τον πληθυσμό, για παράδειγμα στην περίπτωση μιας φυσικής καταστροφής, όπου π.χ τα επίγεια δίκτυα επικοινωνίας, όπως της κινητής τηλεφωνίας, δεν δουλεύουν πια. Ταυτόχρονα, πάντα προχωρούμε σε αναβαθμίσεις του συστήματος, το κάνουμε πιο ακριβές και ήδη έχουμε ένα σύστημα που ονομάζεται High Accuracy Service που επιτρέπει ακρίβεια κάτω από τα 20 εκατοστά, ενώ εργαζόμαστε και πάνω σε αυτό που ονομάζεται Low Earth Orbit Positioning, Navigation, and Timing (LEO-PNT)», προσέθεσε ο κ. Κάουτς, επισημαίνοντας πως οι Έλληνες επιστήμονες της ομάδας του Galileo είναι μέλη μιας ομάδας στην τεχνολογία αιχμής.
Αυτόνομα οχήματα και δίκτυα 6G και 7G με τη βοήθεια των δορυφόρων
Πόσο σημαντική θα είναι η νέα γενιά αυτών των δορυφόρων Galileo για όλους; Σύμφωνα με τον Χαβιέ Μπενεντίκτο (Javier Benedicto), διευθυντή του τμήματος Πλοήγησης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (Navigation, ESA), αυτή θα εκτοξευτεί από το 2027 και μετά και πρόκειται για δορυφόρους που είναι πολύ πιο ισχυροί για τα σήματα προς το έδαφος -θα ανεβάσουν την στιβαρότητα του συστήματος-, ενώ την ίδια στιγμή θα είναι πολύ πιο ευέλικτοι. «Κατά τη διάρκεια της συνόδου υπουργών που έλαβε χώρα στον ΕΟΔ αποφασίστηκε να δοθεί χρηματοδότηση που θα συνεισφέρει στο να προχωρήσει η ανάπτυξη και να μελετηθεί σε τροχιά το όφελος από νέες τεχνολογίες για δορυφορική πλοήγηση -για παράδειγμα οπτικές τεχνολογίες, κβαντικές τεχνολογίες, αλλά και δορυφορική πλοήγηση με δορυφόρους που θα είναι σε χαμηλότερη τροχιά, κάτι που θα ενισχύσει το σήμα στο έδαφος», ανέφερε ο διευθυντής του τμήματος Πλοήγησης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος.
Ο κ. Μπενεντίκτο εξήγησε πως η ζωή όλων μας στο έδαφος θα βελτιωθεί. «Έχουμε μια συγκεκριμένη πρωτοβουλία, που ονομάζεται OpStar (Optical Synchronized Time And Ranging, ήτοι πλοήγηση νέας γενιάς, μέσω δορυφόρου με χρήση laser) και είναι μια επίδειξη οπτικών τεχνολογιών για το σύστημα Galileo (…) Αυτή η οπτική τεχνολογία έχει τη δυνατότητα να αυξήσει επιπλέον μια φορά την ακρίβεια του προσδιορισμού τροχιάς και έτσι τον ορισμό της ακρίβειας στο έδαφος. Σήμερα έχουμε δίκτυα 5G, στο μέλλον θα έχουμε 6G και 7G, κάτι που θα σημαίνει απαιτήσεις για πολύ πιο ακριβή συγχρονισμό ώρας. Αυτό θα επιτρέπει μεγαλύτερη ακρίβεια προσδιορισμού θέσης, κάτι δομικά πολύ σημαντικό, για παράδειγμα, στην εποχή της αυτόνομης οδήγησης», εξήγησε ο κορυφαίος Ευρωπαίος επιστήμονας.
Η κληρονομιά των διαστημικών φορέων Ariane και το μέλλον
Η αποστολή VA266 με τους δύο νέους, βάρους 700 κιλών δορυφόρους SAT 33 και SAT 34 του Galileo, ήταν η 358η εκτόξευση της ευρωπαϊκής Arianespace, η πέμπτη πτήση του πυραύλου Ariane 6. «Στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος, η απόφαση για τη δημιουργία του Ariane 6 ελήφθη το 2014, όταν υπουργοί κρατών αποφάσισαν να προχωρήσει η ανάπτυξη του Ariane 6. Στο πρόγραμμα είχαμε, μέχρι τώρα, την πρώτη πτήση του πυραύλου τον Ιούλιο του 2024, ενώ το 2025 τελείωσε με την εκτόξευση της αποστολής VA266, οπότε είμαστε πολύ ικανοποιημένοι με την αύξηση του ρυθμού των εκτοξεύσεων. Η εκτόξευση VA266 ήταν μια πολύ σημαντική εκτόξευση για το πρόγραμμα, γιατί ήταν μια νέα αποστολή, εντελώς ευρωπαϊκή, για ευρωπαϊκούς δορυφόρους. Στόχος μας είναι να συνεχίσουμε να αυξάνουμε τον ρυθμό εκτοξεύσεων και για το 2026 κατά προσέγγιση να διπλασιάσουμε τον ρυθμό των εκτοξεύσεων ώστε στη συνέχεια το 2027 να είμαστε πολύ κοντά στον στόχο μας που σημαίνει εννέα με δέκα εκτοξεύσεις το χρόνο», σύμφωνα με τον Γκι Πιλσέν, (Guy Pilchen) μάνατζερ του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος για τον Ariane 6. Οι δύο δορυφόροι θα υποβληθούν σε αρκετούς μήνες δοκιμών και βαθμονόμησης σε τροχιά σε ύψος 23.222 χιλιομέτρων. Για το σύστημα Galileo, συνολικά, η Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία (ESA) είναι υπεύθυνη για την υλοποίηση της εκτόξευσης σε συνεργασία με την Arianespace, ενώ η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία για το Διαστημικό Πρόγραμμα, η EUSPA, θα διαχειριστεί τη λειτουργία των δορυφόρων.
πηγή ΑΠΕ ΜΠΕ
φωτογραφία: ΑΠΕ-ΜΠΕ
