Ήταν μια συνηθισμένη μέρα, χρόνια πριν, σε ένα σχολείο της Θεσσαλονίκης που λειτουργούσε σε διπλή βάρδια. Ανάμεσα στο ήσυχο χάος βιβλίων και μολυβιών, χαρτιών και σχολικών σακιδίων, πάνω σε ένα θρανίο βρέθηκε ξεχασμένο ένα άλμπουμ κόμικς -ξεχασμένο, αλλά ικανό να αλλάξει για πάντα την πορεία ενός παιδιού.
Ο Γιώργος Αποστόλου θυμάται ακόμα εκείνη τη στιγμή που το βλέμμα του έπεσε πάνω στο πολύχρωμο εξώφυλλό του. Ο μαθητής που καθόταν στο ίδιο θρανίο, στην άλλη βάρδια -του οποίου το όνομα ποτέ δεν έμαθε- είχε αφήσει εκεί το «Σκήπτρο του Όττοκαρ», ένα από τα τεύχη του Tintin. Εκείνη την εποχή τα κόμικς ήταν ακριβά και η ανταλλαγή ή ο δανεισμός ήταν ο μόνος τρόπος να τα απολαύσουν τα παιδιά. Ο μικρός (τότε) Γιώργος αποφάσισε να αφήσει ένα σημείωμα λέγοντας ότι το δανείζεται. Και τότε συνέβη κάτι που δεν περίμενε:
«Προς μεγάλη μου έκπληξη, μου απάντησε σημειώνοντας πως μου το χαρίζει. Αυτή ήταν η πρώτη μου επαφή με τον κόσμο του Tintin. Εννοείται πως εκείνο το τεύχος το έχω ακόμα στη βιβλιοθήκη μου, ως ένα από τα πολυτιμότερα κειμήλια της παιδικής μου ηλικίας», αφηγείται ο Γιώργος Αποστόλου, ο οποίος δεν ήξερε τότε πως εκείνο το άλμπουμ κόμικς έμελλε να τον ακολουθεί ως σήμερα -όχι απλώς ως ένα πολύτιμο κειμήλιο που κοσμεί τη βιβλιοθήκη του, αλλά και ως το νήμα που τον δένει με τον τίτλο του ως «πρόξενο της Συλδαβίας στη Θεσσαλονίκη».
Το βιβλίο αυτό δεν ήταν απλώς ένα ακόμη άλμπουμ κόμικς. Ήταν η πρώτη γέφυρα προς έναν ολόκληρο φανταστικό κόσμο, τη Συλδαβία, το μικρό βασίλειο που ο Hergé δημιούργησε με εκπληκτική λεπτομέρεια. Η Συλδαβία δεν είναι τυχαία «χώρα»: «Είναι ένα φανταστικό βαλκανικό κράτος, ανάμεσα σε ορεινές περιοχές και την Αδριατική, που αποτελεί ένα από τα πιο ολοκληρωμένα δημιουργήματα του Hergé. Μια “χώρα” με μεσαιωνικά κάστρα και παραδοσιακές πόλεις, που όμως διαθέτει ένα εντυπωσιακά προηγμένο τεχνολογικό και επιστημονικό υπόβαθρο, χρηματοδοτώντας ακόμα και διαστημικά προγράμματα. Η σταθερότητά της, ως συνταγματικής μοναρχίας υπό τον Βασιλιά Ottokar VI, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις παραδόσεις της και το ιερό εθνικό της σύμβολο, το Σκήπτρο του Όττοκαρ», εξηγεί, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Γιώργος Αποστόλου.
Η αγάπη για τον Tintin ακολούθησε τη μικρή εκδοχή του εαυτού του και χρόνια μετά, όταν οι επαγγελματικές υποχρεώσεις της συζύγου του -που διδάσκει ελληνικά σε γαλλόφωνους- τον έφεραν στο Βέλγιο. Εκεί βρέθηκε ξανά στον κόσμο που είχε γνωρίσει παιδί. Το Musée Hergé έγινε το δεύτερο σχολικό του θρανίο, ένας χώρος γεμάτος περιπέτειες, σχέδια και ιστορίες. «Δεν θα ήταν υπερβολή να πω ότι ο κόσμος του Tintin υπήρξε για μένα μια αληθινή εγκυκλοπαίδεια και πηγή γνώσης, ενώ στάθηκε και η αφορμή να ξεκινήσω να μαθαίνω Γαλλικά», θυμάται.
Αυτή η ενασχόληση τον έφερε σε επαφή με το Réseau Consulaire Syldave, το διεθνές δίκτυο προξενείων της Συλδαβίας, όπου πάνω από 80 εκπρόσωποι σε 21 χώρες εργάζονται για την προώθηση της ιστορίας και της κληρονομιάς αυτού του φανταστικού βασιλείου. Στη Θεσσαλονίκη, το Προξενείο της Συλδαβίας λειτουργεί από τον Αύγουστο του 2025, φέρνοντας έναν φανταστικό κόσμο σε πραγματικές γειτονιές: «Αν και η δραστηριότητά μας έχει έναν χαρακτήρα παιγνιώδη -καθώς, όπως λέμε, δεν παίρνουμε τους εαυτούς μας στα σοβαρά- διαχειριζόμαστε την αποστολή μας με απόλυτη σοβαρότητα, σεβασμό, ευγένεια και δημιουργικότητα», τονίζει.
Η Συλδαβία, αν και φανταστική, λειτουργεί σαν καθρέφτης της πραγματικότητας. Μέσα από τις σελίδες του Tintin, η χώρα αντιμετωπίζει απειλές από τη Μπορδουρία, έναν γείτονα που αντιπροσωπεύει ολοκληρωτικά καθεστώτα: «Η σχέση μας με τη Μπορδουρία δεν είναι απλώς μια ιστορία από το παρελθόν· είναι ένας καθρέφτης της σημερινής πραγματικότητας. Στον κόσμο του Hergé, η Συλδαβία και η Μπορδουρία εκπροσωπούν δύο εντελώς διαφορετικές κοσμοθεωρίες. Ο ίδιος ο δημιουργός είχε δηλώσει πως η ιστορία του “Σκήπτρου” αποτελεί ουσιαστικά την αφήγηση ενός “αποτυχημένου Anschluss”. Ενώ στην πραγματική ιστορία του 1938 η προσάρτηση της Αυστρίας πραγματοποιήθηκε, στον κόσμο του Tintin η Συλδαβία ανθίσταται στον επεκτατισμό του Müstler –ενός χαρακτήρα που αποτελούσε σαφή αλληγορία για τον Μουσολίνι και τον Χίτλερ– και στις μεθοδεύσεις της Μπορδουρίας που παρέπεμπαν ευθέως σε ολοκληρωτικά καθεστώτα», σημειώνει ο κ. Αποστόλου.
«Σήμερα», προσθέτει, «αυτή η “μυθολογία” παραμένει εξαιρετικά επίκαιρη. Όταν βλέπουμε την τραγωδία του πολέμου στην Ουκρανία αλλά και την πραγματικότητα της γειτονιάς μας, αντιλαμβανόμαστε τι σημαίνει στην πράξη να απειλείται η εδαφική ακεραιότητα ενός κυρίαρχου κράτους από έναν ισχυρότερο γείτονα. Η Συλδαβία, μέσα από αυτή την αφήγηση, λειτουργεί ως το αρχέτυπο της αντίστασης. Ακόμη και όταν ακούμε σύγχρονες πολιτικές φωνές να αμφισβητούν τη σταθερότητα των παραδοσιακών συμμαχιών, το παράδειγμα της Συλδαβίας μας διδάσκει κάτι πολύτιμο: ότι ένα κράτος, όσο μικρό κι αν είναι, οφείλει να βασίζεται πρωτίστως στην αποφασιστικότητά του και στην πίστη των πολιτών του να υπερασπιστούν την ελευθερία τους».
Στη σύγχρονη εκδοχή της, η Συλδαβία συνεχίζει να διδάσκει την αξία της ελευθερίας, της ταυτότητας και της πολιτιστικής κληρονομιάς:
«Η παραπληροφόρηση και η τάση για πολιτιστική ομογενοποίηση λειτουργούν υπόγεια, προσπαθώντας να διαγράψουν ό,τι μας κάνει μοναδικούς. Για εμάς, η ιστορία του Σκήπτρου είναι ένα διαχρονικό μάθημα: μας θυμίζει ότι η ελευθερία ενός λαού συνδέεται άρρηκτα με την προστασία της ταυτότητάς του και των θεσμών του».
Ένα «Προξενείο» διαφορετικό από τ’ άλλα
Το «Προξενείο» στη Θεσσαλονίκη αξιοποιεί αυτόν τον πλούσιο φανταστικό κόσμο για να διδάξει, να εμπνεύσει και να δημιουργήσει γέφυρες. Από την επίσημη σφραγίδα με τον Μαύρο Πελεκάνο μέχρι τον εορτασμό του Αγίου Βλαδιμήρου στις 15 Ιουλίου, κάθε λεπτομέρεια συνδέει τη φαντασία με πραγματικές αξίες: σεβασμό, συνεργασία, δημιουργικότητα.
«Αν και η δραστηριότητά μας έχει έναν χαρακτήρα παιγνιώδη –καθώς, όπως λέμε, δεν παίρνουμε τους εαυτούς μας στα σοβαρά– διαχειριζόμαστε την αποστολή μας με απόλυτη σοβαρότητα, σεβασμό, ευγένεια και δημιουργικότητα», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Αποστόλου.
Μέσα από αυτήν την «παιγνιώδη» προσέγγιση, η Συλδαβία γίνεται σύμβολο αντίστασης και αυθεντικότητας. Η χώρα που επιμένει να διατηρεί τις παραδόσεις της, την ιστορική της γλώσσα και τα εθνικά της σύμβολα, δείχνει πώς ένας λαός μπορεί να συνδυάσει πρόοδο και πίστη στις ρίζες του:
«Στην παράδοσή μας, τίποτα δεν είναι στατικό· είναι η δύναμη που μας επιτρέπει να καινοτομούμε χωρίς να χάνουμε την ψυχή μας».
Η Θεσσαλονίκη, με τη δική της πολυπολιτισμική ιστορία, συνδέεται φυσικά με αυτή τη φανταστική χώρα. Οι δρόμοι του Klow, της πρωτεύουσας της Συλδαβίας, φέρουν χαρακτηριστικά που παραπέμπουν στην παλιά Θεσσαλονίκη: επιγραφές, λιθογραφίες, μικρές καθημερινές σκηνές που ο Hergé αποτύπωσε ως έμπνευση από την πόλη.
«Ο Tintin, περπατώντας στους δρόμους της φανταστικής του πρωτεύουσας, ουσιαστικά διασχίζει στιγμιότυπα της δικής μας ιστορίας», εξηγεί ο κ. Αποστόλου.
Ο Tintin στη Θεσσαλονίκη
Κι αν ο Tintin -ο ανήσυχος δημοσιογράφος με το χαρακτηριστικό όρθιο τσουλούφι- επισκεπτόταν σήμερα τη Θεσσαλονίκη ως απεσταλμένος της Συλδαβίας;
«Πιστεύω πως θα γοητευόταν από το γεγονός ότι η Θεσσαλονίκη, όπως και η Συλδαβία, είναι ένας τόπος όπου το παρελθόν συνομιλεί διαρκώς με το μέλλον. Θα ήθελε να αφηγηθεί μια ιστορία για το πώς μια πόλη προσπαθεί να διατηρεί την πολυπολιτισμική της μνήμη ζωντανή, ενώ ταυτόχρονα κάνει βήματα εξωστρέφειας. Θα τον φανταζόμουν να περπατά στην Άνω Πόλη, να ανακαλύπτει κρυμμένες γωνιές και ψήγματα που του θυμίζουν το Klow, και μετά να κατηφορίζει στο λιμάνι, ατενίζοντας τον Όλυμπο και τον ορίζοντα της Μεσογείου. Για εκείνον, η Θεσσαλονίκη δεν θα ήταν απλώς ένας σταθμός, αλλά μια αποκάλυψη: η απόδειξη ότι η αυθεντικότητα, η φιλοξενία αλλά και η γαστρονομία είναι οι πιο ισχυρές “διπλωματικές γλώσσες”. Θα έγραφε για μια πόλη που, παρά τις προκλήσεις των καιρών, παραμένει μια ανοιχτή αγκαλιά και ένα σημείο συνάντησης πολιτισμών. Αυτή είναι, άλλωστε, και η ουσία της δικής μας παρουσίας εδώ: να υπενθυμίζουμε ότι οι πιο όμορφες ιστορίες γράφονται εκεί που η παράδοση συναντά τη δημιουργικότητα», απαντά.
Κάπως έτσι, από ένα ξεχασμένο άλμπουμ σε ένα σχολικό θρανίο, ξεκινά μια πορεία που ενώνει παιδικές αναμνήσεις, φαντασία, πολιτισμό και μια άλλη οπτική στον σύγχρονο κόσμο.
Όσοι θέλουν να παρακολουθούν τις δράσεις και τα νέα του (φανταστικού) Προξενείου μπορούν να επισκεφθούν τη σελίδα του στο Facebook: Consulat Syldavie Thessalonikie.
Σοφία Παπαδοπούλου
*Τις φωτογραφίες παραχώρησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Γιώργος Αποστόλου
ΠΗΓΉ ΑΠΕ-ΜΠΕ
