Στην τοπική κοινότητα «Εμμανουήλ Παπάς» αναβίωσε και πάλι, όπως κάθε χρόνο το βράδυ της Κυριακής της Τυρινής, το έθιμο του Κούσασι. Ένα πολύ παλιό και μοναδικό στο είδος του έθιμο που αφορά δημόσια προξενιά που γίνονται γύρω από μία μεγάλη φωτιά, στην πλατεία του χωριού.
Η κα Γιολάντα Σίσκου, Ε.ΔΙ.Π. Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού, ΑΠΘ, καταγόμενη από τον Εμμανουήλ Παπά, σε σχετικό δημοσιευμένο άρθρο της με τίτλο «Ένταξη του “Κούσασι”στον κατάλογο της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της Unesco», αναφέρει μεταξύ άλλων: Ένα από τα ωραιότερα και παλιότερα έθιμα του Εμμανουήλ Παπά Σερρών είναι το έθιμο του Κούσασι ή “μάτιασμα”. Είναι ένα παραδοσιακό έθιμο που, ως γνωστόν, λαμβάνει χώρα στην κεντρική πλατεία του χωριού και αναβιώνεται την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς από τον Πολιτιστικό Σύλλογο του χωριού σε συνεργασία με την τοπική Κοινότητα. Πρόκειται για ένα είδος τελετουργικού το οποίο αρχίζει με το άναμμα μιας μεγάλης φωτιάς, στο κέντρο του χωριού και ακολουθεί το λεγόμενο ξεμάτιαγμα γύρω από τη φωτιά. Αυτοί που κάνουν το ξεμάτιαγμα λένε τα εξής λόγια:
«Κούσασι, κούσασι, γέρο παπά γέρο. Να πάμε στη θάλασσα να γυρίσουμε από τη θάλασσα και ο…(τάδε) να πάρει την ….(τάδε)..»
Το έθιμο αυτό, αναφέρει η καθηγήτρια, μπορεί να συμπεριληφθεί στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς (ΑΠΚ) της Ελλάδα, το οποίο περιλαμβάνει, μεταξύ πολλών άλλων, τη Γιαννιώτικη αργυροχοΐα-αργυροτεχνία, το Κουρμπάνι του Αγίου Αθανασίου και την Καλογεροδευτέρα στο Καλαμπάκι Δράμας, τους Φανούς της Κοζάνης, το έθιμο «Κοσί», στους Νέους Επιβάτες Θεσσαλονίκης, το παραδοσιακό πανηγύρι στη Σκοτούσσα Σερρών κ.α. Το περιεχόμενο της ΑΠΚ συνίσταται από τα μη ‘ψηλαφητά’ χαρακτηριστικά ενός πολιτισμού, τα οποία έχουν κληρονομηθεί από γενιά σε γενιά και αφορούν στις παραδόσεις, στα έθιμα, στη διατροφή, στις γλώσσες, στις μουσικές και στους χορούς, που έχουν διατηρηθεί κατά τη διάρκεια των αιώνων. Η ΑΠΚ θεωρείται ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση (Preservation) ή τη συντήρηση (Conservation) της πολιτιστικής ταυτότητας ενός λαού, καθώς συμβάλλει στη διαφύλαξη της ταυτότητάς του και παράλληλα οικοδομεί τη συλλογική του αυτοπεποίθηση. Στην Ελλάδα η Κύρωση της Σύμβασης για την προστασία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς έγινε με το ΦΕΚ Α΄ 275, 2006:3039.
Επειδή ο εμπλουτισμός του Εθνικού Ευρετηρίου Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς είναι μια ανοιχτή διαδικασία, θεωρούμε ότι το συγκεκριμένο έθιμο με τη συμβολή των αρμόδιων αρχών, θα μπορούσε να αναγνωριστεί, στο άμεσο μέλλον, ως ένα από τα μνημεία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδας. Συνεπώς, θα πρέπει να ενεργοποιηθούν οι κατάλληλες διαδικασίες από τους εμπλεκόμενους φορείς του Δήμου μας (Δήμος Εμμανουήλ Παππά) ώστε να ολοκληρωθεί η ένταξη του «Κούσασι» στον παραπάνω κατάλογο, προσδίδοντας στον τόπο μας πολιτιστικό κύρος και προβολή.
