Το θερμόμετρο δείχνει 15 βαθμούς. Ο ήλιος ξεπροβάλει δειλά μέσα από μαύρα σύννεφα που λίγες ώρες νωρίτερα είχαν φέρει μπόρες και καταιγίδες. Οι εξορμήσεις του Σαββατοκύριακου ιδανική ευκαιρία για περιπλάνηση στη φύση. Αρχικός δισταγμός για το αν οι καιρικές συνθήκες το επιτρέπουν. Εσωτερική παρόρμηση για σωματική και ψυχική αναζωογόνηση μέσα στο φυσικό περιβάλλον.
Μπαίνοντας στο αυτοκίνητο η διαδρομή χαράζεται ανατολικά. Μετά την παλιά γέφυρα του Νέστου, στα γεωγραφικά και διοικητικά όρια της Καβάλας με την Ξάνθη ο οδηγός στρίβει αριστερά, στους Τοξότες. Εκεί, ξεκινάει μια εντυπωσιακή διαδρομή δίπλα στο υγρό στοιχείο, δίπλα στο Νέστο. Η φύση τον υποδέχεται γεμάτη εκπλήξεις. Σκέφτεται: «η ‘Ανοιξη έρχεται πάντα νωρίτερα στα Στενά του Νέστου».
Το αποκαλύπτουν οι εικόνες, οι μυρωδιές, ο ήλιος που πλέον απέκτησε κυρίαρχη θέση στον ουρανό φωτίζοντας μοναδικά το φυσικό μεγαλείο των Στενών. Ο Νέστος αποκαλύπτεται μπροστά στον επισκέπτη, τον τουρίστα, τον περιηγητή. Ο ποταμός προσκαλεί και προκαλεί όσους θέλουν να τον ανακαλύψουν, να περιηγηθούν στις κρυφές ομορφιές του, να νιώσουν την αναζωογονητική δύναμη που προσφέρει.
Οι αυξημένες βροχοπτώσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του φετινού χειμώνα έδωσαν μεγάλες ποσότητες νερού στη κοίτη του ποταμού προσφέροντας μια ακόμα πιο εντυπωσιακή εικόνα του Νέστου.
Είναι απίστευτες οι αφηγήσεις των γεροντότερων που έζησαν το ποτάμι κυρίως στα Παρανέστια χωριά, όταν ήταν ακόμη οδός μεταφοράς εμπορευμάτων και κυρίως ξυλείας από το βουνό προς τον κάμπο. Τον χειμώνα ήταν πραγματικά καθηλωτικός. Η ροή του ποταμού έφτανε αρκετά χιλιόμετρα μακριά. Έτσι, γίνονται αντιληπτές οι συνθήκες στις οποίες ζούσαν τους χειμωνιάτικους μήνες αλλά και την άνοιξη οι κάτοικοι των παρανεστίων χωριών (του Νεοχωρίου, του Δαφνώνα της Σταυρούπολης, των Κομνηνών, των Λιβερίων, της Γαλάνης, των Τοξοτών).
Σήμερα, με τις γενικότερες κλιματολογικές αλλαγές που έχουν επέλθει από τότε, τη μείωση των βροχοπτώσεων και την κατασκευή μεγάλου αριθμού φραγμάτων και τεχνικών λιμνών, κυρίως στη γειτονική Βουλγαρία, έχει παρατηρηθεί μια σημαντική μείωση της ποσότητας του νερού του ποταμού. Παρόλα αυτά ο Νέστος εξακολουθεί να είναι το καμάρι της βορειοανατολικής Ελλάδας για τη μεγάλη οικολογική αξία του και το σπάνιας ομορφιάς φυσικό περιβάλλον του. Τα 140 χλμ. του ποταμού που ρέουν στο ελληνικό έδαφος αποτελούν σημαντική πηγή ζωής για την περιοχή.
Η ομορφότερη πεζοπορική διαδρομή
Τα «Στενά του Νέστου», δηλαδή τα 17 χλμ. που διανύει ο ποταμός από τη Σταυρούπολη μέχρι τους Τοξότες έχουν χαρακτηρισθεί ως αισθητικό δάσος που διέπεται από ειδικούς όρους προστασίας. Ο βραχώδης όγκος που ο Νέστος έπρεπε να διαβρώσει για να περάσει προς τη θάλασσα είναι τόσο συμπαγής που ακόμη και οι τεράστιες ορμητικές ποσότητες νερού στο πέρασμα των αιώνων στάθηκαν ανίκανες να τον νικήσουν. Το αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθούν οι περίφημοι μαίανδροι.
Ο Νέστος κυλά ανάμεσα σε απότομους ασβεστολιθικούς όγκους της Ροδόπης, ενώ η παλιά σιδηροδρομική γραμμή είναι σκαμμένη κυριολεκτικά μέσα στο βουνό. Οι πέτρινες στοές και οι μικρές γέφυρες της γραμμής συνθέτουν ένα σκηνικό που θυμίζει άλλες εποχές μετακίνησης και εμπορίου. Η διαδρομή θεωρείται σχετικά εύκολη, γεγονός που την καθιστά προσβάσιμη στο ευρύ κοινό. Ο επισκέπτης κινείται για μεγάλο μέρος της πορείας πάνω από την εγκαταλειμμένη πλέον σιδηροδρομική χάραξη, γεγονός που σημαίνει ήπιες κλίσεις και ασφαλές περπάτημα.
Κατά μήκος της πορείας εμφανίζονται συνεχώς διαφορετικές εικόνες του ποταμού. Μικρές αμμώδεις όχθες, συστάδες από πλατάνια και σημεία όπου ο Νέστος σχηματίζει μεγάλες καμπές μέσα στο φαράγγι. Η περιοχή αποτελεί επίσης σημαντικό βιότοπο. Στα Στενά του Νέστου καταγράφεται πλούσια ορνιθοπανίδα, ενώ το τοπίο εντάσσεται στο προστατευόμενο οικοσύστημα της κοιλάδας του ποταμού.
Μια ξεχασμένη πόλη δίπλα στο ποτάμι
Λίγα χιλιόμετρα νοτιότερα, εκεί όπου τα Στενά του Νέστου ανοίγουν προς την πεδιάδα που διαμορφώθηκε από προσχώσεις αιώνων στο δέλτα του ποταμού, βρίσκεται ένας σημαντικός αλλά ελάχιστα γνωστός αρχαιολογικός χώρος, η βυζαντινή Τόπειρος.
Η πόλη αναπτύχθηκε ήδη από τα ρωμαϊκά χρόνια, σε ένα στρατηγικό σημείο κοντά στον ποταμό και πάνω στη μεγάλη οδική αρτηρία της αρχαιότητας, την Εγνατία Οδό. Στους πρώτους βυζαντινούς αιώνες αποτέλεσε σημαντικό αστικό κέντρο της περιοχής. Οι ιστορικές πηγές αναφέρουν πως η Τόπειρος υπέστη καταστροφές κατά τον 6ο αιώνα, ενώ αργότερα ανοικοδομήθηκε και συνέχισε να κατοικείται για αρκετούς αιώνες.
Σήμερα, σώζονται τμήματα των τειχών και αρχαιολογικά κατάλοιπα, όμως ο χώρος δεν έχει αναδειχθεί στο βαθμό που θα μπορούσε. Παρά το γεγονός ότι βρίσκεται σε μικρή απόσταση από μια από τις ομορφότερες και πιο επισκέψιμες φυσικές διαδρομές της περιοχής, παραμένει σχεδόν άγνωστος στους περισσότερους επισκέπτες.
Ο Νέστος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους φυσικούς άξονες της βόρειας Ελλάδας. Η συνύπαρξη ενός μοναδικού φυσικού τοπίου με αρχαιολογικούς χώρους όπως η Τόπειρος, δημιουργεί ένα σύνολο που θα μπορούσε να αποτελέσει ισχυρό πόλο περιηγητικού και πολιτιστικού τουρισμού.
Η αυξανόμενη επισκεψιμότητα στο μονοπάτι των Στενών δείχνει ότι το ενδιαφέρον του κόσμου για το τοπίο είναι ήδη μεγάλο. Αυτό που απομένει είναι η καλύτερη σύνδεση του φυσικού περιβάλλοντος με την ιστορική μνήμη του τόπου. Έτσι, το ταξίδι στον Νέστο δεν θα είναι μόνο μια πεζοπορία μέσα στο φαράγγι της οροσειρά της Ροδόπης, αλλά και μια διαδρομή μέσα στους αιώνες της ιστορίας της περιοχής.
πηγή ΑΠΕ ΜΠΕ
