Θα έπρεπε να παραιτηθεί ο Εμανουέλ Μακρόν; Σε μια ιδεατή κατάσταση, ασφαλώς, έστω κι αν δεν είναι σίγουρο ότι αυτό θα οδηγούσε σε μια επανέναρξη σε σωστή βάση. Τι γίνεται όμως αν ο ίδιος δεν θέλει κάτι τέτοιο, αν θεωρεί ότι έχει το δίκιο με το μέρος του, αν πιστεύει ότι είναι αναντικατάστατος;
Σε κάθε περίπτωση, έχει περάσει πια η στιγμή που θα μπορούσε να εγκαταλείψει την Προεδρία με το κεφάλι ψηλά, «α λα ντε Γκολ», μετά τη διάλυση της Βουλής και τις βουλευτικές εκλογές που ακολούθησαν. Η αποχώρησή του δεν μπορεί πλέον παρά να έχει μια εξευτελιστική πλευρά. Θα ήταν η αναγκαστική παράδοση ενός ανθρώπου στριμωγμένου στη γωνία. Άρα δεν θα φύγει. Δεν μένει παρά το πραξικόπημα ή η επανάσταση. Δόξα τω θεώ, δεν έχουμε υποψήφιους για τέτοια εγχειρήματα.
Είναι προφανές ότι ο Μακρόν δεν γνωρίζει τι είναι η Γαλλία. Ανήκει σε αυτές τις νέες γενιές τεχνοκρατών, που είναι εμμονικοί με την οικονομική και ιδεολογική νεωτερικότητα α λα αμερικανικά, που έχουν χάσει την επαφή με την Ιστορία και, κατά συνέπεια, με το πνεύμα της χώρας τους. Το κυριότερο είναι πως ο Γάλλος Πρόεδρος δεν νιώθει τη βαθιά δυσφορία που έχει προκαλέσει σε μεγάλο αριθμό Γάλλων η παγκοσμιοποίηση από τη δεκαετία του 1980 κι ύστερα.
Αυτό είναι το βασικό του μειονέκτημα. Δεν είχε ποτέ μια πραγματική επαφή με τη βαθιά Γαλλία, εκτός του να δίνει αόριστες υποσχέσεις τις οποίες στη συνέχεια δεν τηρούσε. Αυτό δεν τον εμποδίζει να είναι ένας τυπικός Γάλλος, που κάνει τους συνομιλητές του να αισθάνονται προνομιούχοι επειδή τους αντιμετωπίζει ως ίσους με αυτόν. Είναι το στιλ ενός μεγάλου μέρους των ελίτ μας, που χαρακτηρίζονται «λαμπρές». Θα ήταν καλύτερα να είναι λιγότερο λαμπρές και περισσότερο στέρεες, ώστε να διευκολύνεται ο διάλογος ανάμεσα στη βάση και την κορυφή.
Η ρήξη με τα λαϊκά στρώματα επήλθε πολύ γρήγορα. Χαρακτηριστική περίπτωση ήταν το κίνημα των Κίτρινων Γιλέκων, όπου το στιλ του Μακρόν έπαιξε αποφασιστικό ρόλο. Ο Μακρόν ψηφίστηκε από ανθρώπους που δεν τον γνώριζαν και τον ανακάλυψαν, ξεκινώντας με μια θετική προδιάθεση. Ήταν η ανάγκη των Γάλλων για το νέο. Όμως το νέο εξατμίστηκε πολύ γρήγορα. Και έλαβε τη μορφή του «παίρνουμε τα ίδια πράγματα και ξαναρχίζουμε».
Θέλαμε κάποιον που να μην είναι ούτε Σαρκοζί ούτε Ολάντ, και καταλήξαμε με μια σύνθεσή τους. Η συγκυρία τον βοήθησε, με πρώτη την πανδημία, που αποκοίμισε την κοινωνία. Η ρωσική επίθεση κατά της Ουκρανίας διευκόλυνε την επανεκλογή του, αλλά το στοιχείο της γοητείας είχε πια εκλείψει και το κύρος του δεν σταμάτησε να συρρικνώνεται. Δύο πράγματα τον βοήθησαν: η απουσία πραγματικών αντιπάλων και η παραίτηση της κοινωνίας.
Έχουμε την τύχη να ζούμε σε κοινωνίες που μπορούν να προσαρμοστούν στον πολιτικό μαρασμό. Μέχρι τη στιγμή που θα συμβεί κάτι που θα τις ξυπνήσει: στην περίπτωση της Γαλλίας, είναι η επέκταση της φτώχειας. Δεν είναι υπερβολή να μιλήσει κανείς για το βάθος της ψυχολογικής και ηθικής μεταμόρφωσης που αλλάζει τις συνθήκες της δημοκρατικής ζωής και διαβρώνει την αίσθηση του ανήκειν, άρα και το συμφέρον που επιτρέπει τη συμβίωση διαφορετικών ανθρώπων. Είμαι πρόθυμος να στοιχηματίσω ότι οι συμβιβασμοί θα είναι όλο και πιο δύσκολοι.
Πολλοί πιστεύουν ότι η μόνη εναλλακτική λύση είναι ο Εθνικός Συναγερμός. Ίσως να έχουν δίκιο. Θα πρέπει όμως να λάβουμε υπόψη δύο παράγοντες: το έλλειμμα κυβερνητικής αξιοπιστίας του κόμματος και τον φόβο των ταραχών που θα ξεσπούσαν σε περίπτωση εκλογικής του νίκης. Άλλο να ψηφίζεις ένα κόμμα επειδή διαταράσσει την επίσημη συναίνεση κι άλλο να το ψηφίζεις γνωρίζοντας ότι μπορεί και να αναλάβει την εξουσία.
Η μόνη λύση για να βγούμε από το σημερινό αδιέξοδο είναι η διεξαγωγή στοχευμένων δημοψηφισμάτων, που θα ξαναδώσουν έναν αποτελεσματικό χαρακτήρα στη δημοκρατική διαδικασία. Διότι πρέπει να αρχίσουμε από το ρήγμα που προκάλεσε ο ενταφιασμός των αποτελεσμάτων του δημοψηφίσματος που διεξήχθη το 2005.
(*) O Μαρσέλ Γκοσέ είναι Γάλλος φιλόσοφος
πηγή ΑΠΕ ΜΠΕ
