Ας το πούμε καθαρά: η πειθαρχία στα σχολεία έχει σε μεγάλο βαθμό καταρρεύσει. Όποιος βρίσκεται καθημερινά μέσα στις σχολικές αίθουσες το γνωρίζει καλά. Οι κανόνες αμφισβητούνται, τα όρια συχνά αγνοούνται και ο σεβασμός προς τον εκπαιδευτικό δεν θεωρείται πλέον αυτονόητος.
Το σχολείο όμως δεν είναι χώρος ασυδοσίας. Είναι χώρος μάθησης, αγωγής και διαμόρφωσης χαρακτήρων. Και για να λειτουργήσει χρειάζεται σαφείς κανόνες, όρια και ευθύνες. Όταν αυτά απουσιάζουν, το σχολείο αποδυναμώνεται και τελικά ζημιώνονται οι ίδιοι οι μαθητές.
Για πολλά χρόνια καλλιεργήθηκε μια στρεβλή αντίληψη ότι κάθε μορφή πειθαρχίας αποτελεί αυταρχισμό. Στο όνομα ενός άκριτου δικαιωματισμού, το σχολείο απογυμνώθηκε σταδιακά από τα απαραίτητα παιδαγωγικά εργαλεία. Ο εκπαιδευτικός συχνά καλείται να διαχειριστεί δύσκολες καταστάσεις χωρίς ουσιαστική θεσμική στήριξη, ενώ η ευθύνη μετακυλίεται διαρκώς χωρίς να λαμβάνονται ουσιαστικές αποφάσεις.
Η πειθαρχία όμως δεν είναι τιμωρία. Είναι παιδαγωγική ανάγκη. Είναι η βάση πάνω στην οποία χτίζεται ο σεβασμός, η συνεργασία και η υπευθυνότητα. Χωρίς κανόνες δεν υπάρχει δικαιοσύνη μέσα στην τάξη. Και χωρίς δικαιοσύνη δεν υπάρχει πραγματική μάθηση.
Ίσως έχει φτάσει η στιγμή να ειπωθεί με καθαρό τρόπο: οι εκπαιδευτικοί πρέπει να ξαναπάρουν το σχολείο στα χέρια τους. Όχι για να επιβάλουν αυταρχισμό, αλλά για να επαναφέρουν την ισορροπία που έχει διαταραχθεί.
Γιατί ένα σχολείο χωρίς πειθαρχία δεν είναι ελεύθερο σχολείο. Είναι απλώς ένα σχολείο που αδυνατεί να εκπληρώσει την αποστολή του.
Τηλέμαχος Κουντούρης
Πρόεδρος της Πανελλήνιας Επιστημονικής Ένωσης Διευθυντών/ντριών Σχολικών Μονάδων Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης
