Μπορεί το έθιμο του τροχονομικού «βαρελιού» να έχει συνδυαστεί στη Θεσσαλονίκη με την παραμονή της Πρωτοχρονιάς και με την εικόνα του τροχονόμου που παίρνει θέση στην πλατεία Λευκού Πύργου, ρυθμίζοντας συμβολικά την κυκλοφορία των αυτοκινήτων, ωστόσο πρόκειται για μία παράδοση που πηγαίνει πολύ πίσω, σε μία άλλη εποχή.
Πριν από πολλές δεκαετίες, σε αυτά τα υπερυψωμένα κουβούκλια – «βαρέλια», οι τροχονόμοι, με υψωμένο το χέρι, έδιναν κατευθύνσεις στους οδηγούς. Παρέμεναν στο πόστο τους ανεξάρτητα από το κρύο, το χιόνι και τα καυσαέρια, για να ενημερώσουν και να συνετίσουν όσους ήταν πίσω από το βολάν. Το αποδεικνύει η ασπρόμαυρη φωτογραφία, τραβηγμένη Μεγάλη Πέμπτη του 1972, όπου στο «βαρέλι» βρίσκεται ο τροχονόμος Χαράλαμπος Κανέλλης και ακριβώς κάτω, στη «σκιά», ποζάρει ο τετράχρονος γιος του, μοιράζοντας στους οδηγούς πασχαλινά αβγά στην τότε εκδήλωση του αρχηγείου της Τροχαίας.
«Η δουλειά ήταν επίπονη με στόχο την εξυπηρέτηση των πολιτών. Ο κόσμος μας σεβόταν, αλλά και μας φοβόταν. Υπάρχουν στιγμές που αναπολώ το επάγγελμά μου. Βεβαίως και μου λείπει… Ήταν το όνειρό μου από μικρός να γίνω αστυνομικός και δεν το μετάνιωσα ποτέ», εξιστορεί, μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο 92χρονος Χαράλαμπος Κανέλλης, με θητεία 35 ετών ως χωροφύλακας, εκ των οποίων τα 27 και πλέον χρόνια τα πέρασε ως τροχονόμος.
Η επίπονη εργασία είχε να κάνει με τις συνθήκες, κάτω από τις οποίες τελούνταν η εργασία για τους τότε τροχονόμους. Ο κ. Κανέλλης ξεκίνησε την επαγγελματική του διαδρομή σε ηλικία 18 ετών κι αφού πέρασε από τα φυλάκια χωροφυλακής στη Νέα Βύσσα Έβρου και στην Αρίσβη της Κομοτηνής, βρέθηκε στον Σταθμό Τροχαίας Ζωοδόχου Πηγής, στην Παναγία Σουμελά.
«Στο συγκεκριμένο φυλάκιο της Ζωοδόχου Πηγής, τους πέντε από τους δώδεκα μήνες είχε χιόνι. Ήταν πολύ δύσκολο να περάσεις το Βέρμιο με τα χιόνια και την παγωνιά», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Κανέλλης, επισημαίνοντας πως για να ταξιδέψει κάποιος από τη Θεσσαλονίκη στην Αθήνα έπρεπε να διασχίσει τη Βέροια και την Παναγία Σουμελά και στη συνέχεια, μέσω Κοζάνης, Φαρσάλων και πολλών άλλων πόλεων, να φτάσει στον προορισμό του.
Είναι χαρακτηριστική η ιστορία που ανασύρει από τη μνήμη του για τους λύκους, που πλησίαζαν τους εγκλωβισμένους οδηγούς. «Υπήρχαν οδηγοί που ξέφευγαν από την πορεία τους και δεν μπορούσαμε να τους βοηθήσουμε. Και το δυσκολότερο δεν ήταν ο πάγος και το χιόνι. Ήταν οι λύκοι που τους πλησίαζαν. Τότε τι κάναμε; Πηγαίναμε στο χωριό να πάρουμε θημωνιές, να ανάψουμε φωτιές για να διώξουμε τους λύκους και απελευθερώσουμε τους οδηγούς».
Ο πρώτος σκιέρ και ο πρώτος δικυκλιστής τροχονόμος
Ο κ. Κανέλλης, σε όλη αυτή την επαγγελματική πορεία είχε αρκετές πρωτιές στο βιογραφικό του. Για παράδειγμα, ήταν ο πρώτος στην ιστορία σκιέρ – τροχονόμος. Μια πρωτιά που προέκυψε από ένα απρόσμενο δώρο!
«Κάποια στιγμή, ένας οδηγός ΚΤΕΛ μας άφησε στο Σταθμό Τροχαίας Ζωοδόχου Πηγής κάποια ζευγάρια χιονοπέδιλα. Τότε μας είπε ο διοικητής: «Αφού μας τα έφεραν, θα τα χρησιμοποιήσουμε για να βοηθάμε τους οδηγούς που μένουν στα χιόνια». Πώς, όμως, θα τα χρησιμοποιούσαμε ενώ δεν ξέραμε σκι; Πέσαμε 5 – 6 φορές, σπάσαμε χέρια, αλλά μάθαμε», θυμάται ο 92χρονος.
Επίσης, ήταν από τους πρώτους δικυκλιστές του Σώματος. Μόλις αποκτήθηκαν τα δίκυκλα από την υπηρεσία, επελέγησαν δώδεκα άτομα να πάνε στη Σχολή και να εκπαιδευτούν. Οι χαρακτηριστικές φωτογραφίες που δείχνουν τον κ.Κανέλλη να ρυθμίζει την κυκλοφορία τόσο στο τροχονομικό «βαρέλι», όσο και σε ρόλο σκιέρ βρίσκονται Μουσείο Ιστορικών Κειμηλίων της Ελληνικής Αστυνομίας στο Αστυνομικό Μέγαρο της Θεσσαλονίκης.
Ο 92χρονος, μετά την Παναγία Σουμελά, βρέθηκε στην Τροχαία Θεσσαλονίκης, έπειτα στο Τμήμα Τροχαίας Καβάλας και τέλος στην Τροχαία Προαστείων απ’ όπου και συνταξιοδοτήθηκε. Και όταν μεγάλωσε ο 4χρονος γιος του, Μάκης Κανέλλης, και του ανακοίνωσε πως θέλει να ακολουθήσει κι αυτός το επάγγελμα του αστυνομικού, ο ίδιος προσπάθησε αρχικά να τον αποτρέψει. Ωστόσο, όπως φάνηκε δεν τα κατάφερε καθώς το ίδιο «σαράκι» υπήρχε και μέσα στο γιο του, που σήμερα υπηρετεί στη Διεύθυνση Αστυνομίας Θεσσαλονίκης έχοντας στην «πλάτη» του 34 χρόνια θητείας.
Η …εξαφάνιση των βαρελιών
Στο πέρασμα των χρόνων πολλά πράγματα άλλαξαν στους ελληνικούς δρόμους. Δημιουργήθηκαν οι εθνικοί οδοί, τα αυτοκίνητα πολλαπλασιάστηκαν, τα τροχαία ατυχήματα που σημειώνονται στους δρόμους αυξήθηκαν, όπως και οι παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας.
Άλλωστε, εκείνη την εποχή το να σημειωθεί ένα τροχαίο ήταν σπάνιο γεγονός, όπως αποδεικνύει και μία ακόμη ασπρόμαυρη φωτογραφία τραβηγμένη από ατύχημα του 1965, που σημειώθηκε στην Αγίας Σοφίας, πριν από τη διασταύρωση με την παραλιακή Λ. Νίκης στη Θεσσαλονίκη, όταν ήταν ακόμη δρόμος διπλής κατεύθυνσης.
Τα τελευταία κουβούκλια – βαρέλια της τροχαίας είχαν καταστεί άχρηστα από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 κι έτσι αποσύρθηκαν. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμη αρκετές φωτογραφίες που δείχνουν πως κάθε παραμονή, αλλά και ανήμερα της Πρωτοχρονιάς, μπροστά στα βαρέλια ο κόσμος άφηνε δώρα ως ελάχιστο δείγμα ευγνωμοσύνης για το έργο των υπαλλήλων που παρέμεναν στο πόστο τους, ενώ οι υπόλοιποι γιόρταζαν με τις οικογένειές τους.
Α. Καρυπίδου
*Τις φωτογραφίες παραχώρησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Μάκης Κανέλλης
