Η Εκκλησία έχει ορίσει δύο συγκεκριμένα Σάββατα που είναι αποκλειστικά ταγμένα στη σωτηρία των ψυχών (των ανθρώπων που έχουν φύγει από τη ζωή). Αυτές οι ημέρες ονομάζονται Ψυχοσάββατα.
Αν και κάθε Σάββατο είναι αφιερωμένο στη μνήμη των κεκοιμημένων, δύο συγκεκριμένα Σάββατα μέσα στο έτος έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς τελούνται γενικά μνημόσυνα, τρισάγια και ειδικές τελετές στους ναούς και στα κοιμητήρια.
Κατά το Ψυχοσάββατο, οι πιστοί τιμούν τα αγαπημένα τους πρόσωπα με προσευχή, μνημόσυνα, μοίρασμα κολλύβων και ελεημοσύνες. Τα κόλλυβα, με βασικό συστατικό το σιτάρι, συμβολίζουν την ανάσταση των νεκρών και την ελπίδα της αιώνιας ζωής.
Πότε είναι τα Ψυχοσάββατα του 2026
Το πρώτο Ψυχοσάββατο του έτους είναι 57 ημέρες πριν το Άγιο Πάσχα, ενώ το δεύτερο Ψυχοσάββατο είναι 48 ημέρες μετά το Άγιο Πάσχα. Το Άγιο Πάσχα είναι κινητή εορτή συνεπώς και τα Ψυχοσάββατα είναι κινητά.
Για το 2026, το πρώτο Ψυχοσάββατο είναι στις 14 Φεβρουαρίου και το δεύτερο Ψυχοσάββατο στις 30 Μαΐου.
Ποιους δεν μνημονεύουμε το Ψυχοσάββατο
Ωστόσο, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, υπάρχουν δύο περιπτώσεις που δεν μπορούμε να μνημονεύουμε τα ονόματα των κεκοιμημένων. Η πρώτη περίπτωση αφορά στους κεκοιμημένους που είναι αβάπτιστοι – το βάπτισμα είναι ένα από τα 7 μυστήρια της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Η δεύτερη περίπτωση αφορά όσους έχει γίνει η αποτέφρωση τους (καύση νεκρού σώματος) μετά τον θάνατο τους, μετά από προσωπική τους επιθυμία, όσο ήταν εν ζωή.
Συνταγή για παραδοσιακά Αγιορείτικα κόλλυβα
Τα υλικά που θα χρειαστούμε για τα αγιορείτικα κόλλυβα είναι:
- 1/2 κιλό σιτάρι
- 2 κουταλιές της σούπας καρυδόψιχα τριμμένη
- 1 κουταλιά της σούπας αμυγδαλόψιχα ασπρισμένη και τριμμένη
- 1 κουταλιά της σούπας μαϊντανό ψιλοκομμένο
- 1/2 κουταλιά της σούπας σουσάμι καβουρδισμένο
- 1/2 κουταλιά της σούπας σπόρους από ρόδι
- 1/2 κουταλάκι του γλυκού κανέλα
- 1 κουταλιά της σούπας σταφίδες
- 1 κουταλιά της σούπας ζάχαρη
- 1 κουταλιά της σούπας φρυγανιά
Για την επικάλυψη: άχνη ζάχαρη και κανέλα
Εκτέλεση
- Βράζουμε το σιτάρι τόσο ώστε να μη χυλώσει. Το σουρώνουμε και το απλώνουμε σε καθαρή πετσέτα για να τραβήξει το νερό του.
- Βάζουμε σε μια λεκάνη όλα τα υλικά (εκτός από την άχνη ζάχαρη) και ανακατεύουμε. Τα απλώνουμε σε πιατέλα και τα πιέζουμε από πάνω με μία λαδόκολλα. Τα καλύπτουμε με άχνη ζάχαρη.
- Αν τα κόλυβα είναι για μνημόσυνο ή τρισάγιο, σχηματίζουμε στην επιφάνεια ένα σταυρό με κανέλα ή αμύγδαλο ή σπόρους από ρόδι. Αν είναι για εορταζόμενο Άγιο, σχηματίζουμε τη μορφή του Αγίου με κανέλα ή φυσικά χρώματα.
H συνταγή είναι από το βιβλίο Παραδοσιακές Αγιορείτικες Συνταγές του π. Νικήτα – Ι. Κ. Παναγίας της Πορταϊτισσας, Άγιον Όρος.
